Εκτός σχεδίου δόμηση: Ένα ζήτημα που αγγίζει την ιδιοκτησία, την ασφάλεια δικαίου και το μέλλον της ελληνικής περιφέρειας

«Είσαι Έλληνας, τι προσκυνάς; Εμείς και στους Θεούς, όρθιοι μιλάμε!», γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης

Σε περίοδο ειρήνης, όπως η σημερινή, κινδυνεύουν ανώτερες αξίες της ζωής μας: η ασφάλεια δικαίου, η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του διοικουμένου προς το Κράτος, η ισονομία και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Αξίες που οφείλουμε να διαφυλάξουμε για τις επόμενες γενιές.

Μια υπόθεση από το Σείσι Λασιθίου φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αφορά χιλιάδες ιδιοκτήτες σε ολόκληρη την Ελλάδα: την εκτός σχεδίου δόμηση και την πολεοδομική αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.

Η αμφισβήτηση της οικοδομησιμότητας εκτός σχεδίου γηπέδων, ιδιαίτερα μετά την απόφαση 176/2023 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, έχει δημιουργήσει ένα σύνθετο και δύσκολο τοπίο για ιδιοκτήτες, μηχανικούς, συμβολαιογράφους και επενδυτές.

Ακίνητα που αποκτήθηκαν επί δεκαετίες με βάση συγκεκριμένους κανόνες, αλλά και οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο μιας μεγάλης συζήτησης σχετικά με το τι ισχύει και, κυρίως, σχετικά με το τι μπορεί να ισχύσει στο εξής.

Ο Τίτος Κάββαλος, εκπροσωπώντας 33 ιδιοκτήτες ακινήτων στο Σείσι του Δήμου Αγίου Νικολάου, καταθέτει τη δική του θέση και τις ενστάσεις του, παραθέτοντας το νομοθετικό πλαίσιο από το 1928 μέχρι σήμερα και επικαλούμενος τις παρεμβάσεις θεσμικών φορέων που έχουν ζητήσει λύσεις για την εκτός σχεδίου δόμηση.

Το βασικό ερώτημα είναι πλέον απλό, αλλά ιδιαίτερα κρίσιμο: τι γίνεται με τις περιουσίες που αποκτήθηκαν, μεταβιβάστηκαν και αξιοποιήθηκαν με βάση το εκάστοτε ισχύον νομικό πλαίσιο και σήμερα αντιμετωπίζουν ένα διαφορετικό καθεστώς;

Παράλληλα, το ίδιο το Κράτος είχε αποδεχθεί αυτές τις δικαιοπραξίες μέσω της καταβολής φόρων μεταβίβασης και της νόμιμης μεταγραφής των συμβολαίων στα αρμόδια Υποθηκοφυλακεία. Οι πολίτες προχώρησαν στις συγκεκριμένες αγορές και μεταβιβάσεις βασιζόμενοι στους κανόνες και στις διαδικασίες που το ίδιο το Κράτος είχε θεσπίσει και εφάρμοζε.

Πίσω, όμως, από τη νομική αντιπαράθεση υπάρχουν άνθρωποι. Ιδιοκτήτες που βλέπουν την αξία των ακινήτων τους να μειώνεται δραματικά, επενδύσεις που παραμένουν σε αναμονή και οικογένειες που αδυνατούν να αξιοποιήσουν περιουσίες τις οποίες μέχρι πρότινος θεωρούσαν οικοδομήσιμες.

Η υπόθεση του Σεισίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός ευρύτερου ζητήματος που αγγίζει την ασφάλεια δικαίου, την προστασία της ιδιοκτησίας και την ανάγκη ύπαρξης σαφών, ενιαίων και εφαρμόσιμων κανόνων.

Παράλληλα, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την οικονομική διάσταση της ιδιοκτησίας. Αφορά και το μέλλον ολόκληρων περιοχών της ελληνικής περιφέρειας. Σε τόπους όπως η Κάρπαθος, η Κάσος και άλλα νησιά που χρειάζονται στήριξη προκειμένου να μην ερημώσουν, η αδυναμία αξιοποίησης της γης μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματική «ταφόπλακα» για την ανάπτυξη και την παραμονή των κατοίκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εγκατάλειψη της νήσου Σαρίας.

Η αναφορά προς τους θεσμικούς φορείς

Η αναφορά με τον χαρακτηρισμό «Έγκλημα κατά της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα» έχει ήδη αποσταλεί και κοινοποιηθεί σε θεσμικούς φορείς και αρμόδιες υπηρεσίες του Κράτους.

Μεταξύ άλλων, έχει αποσταλεί στο Μέγαρο Μαξίμου, στην Προεδρία της Δημοκρατίας, στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Ανάπτυξης, καθώς και στα τμήματα πανελλαδικά του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και της ΕΕΤΕΜ.

Η αναφορά έχει επίσης αποσταλεί στην Εκκλησία της Ελλάδος, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, στην Εκκλησία της Κρήτης και στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής.

Για τις σχετικές ενέργειες έχουν ληφθεί αριθμοί πρωτοκόλλου, ενώ έχει αποσταλεί και σχετικός φάκελος στην Εισαγγελία. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι το ζήτημα έχει ήδη τεθεί υπόψη των αρμόδιων θεσμικών φορέων.

Ο Τίτος Κάββαλος καταθέτει τη δική του τεκμηριωμένη άποψη και ζητά απαντήσεις από την Πολιτεία.

Εκτός σχεδίου δόμηση: Έγκλημα κατά της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα

ΑΠΟ: Τίτος Κάββαλος

Εκπρόσωπος 33 ιδιοκτητών ακινήτων στο Σείσι, Δήμου Αγίου Νικολάου Κρήτης

Η εκτός σχεδίου δόμηση στην Ελλάδα αποτελεί σήμερα ένα ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της ιδιοκτησίας.

Η αξία της ελληνικής γης κινδυνεύει να εξαϋλωθεί εν μία νυκτί. Γιατί;

Από σήμερα και για το μέλλον, το ζήτημα αφορά, σύμφωνα με εκτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί, περίπου ένα εκατομμύριο ιδιοκτήτες και δύο εκατομμύρια γεωτεμάχια, με άμεση οικονομική ζημία που υπολογίζεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, υπάρχει και η διάσταση του παρελθόντος. Από το 1985 έως σήμερα έχουν ανεγερθεί στην Ελλάδα κτίρια και έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες με βάση το εκάστοτε ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Σήμερα δημιουργείται αβεβαιότητα ακόμη και για περιπτώσεις που οι πολίτες είχαν κάθε λόγο να θεωρούν ότι είχαν ενεργήσει νόμιμα.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς πολεοδομικό. Είναι ζήτημα ασφάλειας δικαίου.

Αντί να επιλυθεί με τρόπο που θα λαμβάνει υπόψη τη λογική, τη διαχρονική νομοθεσία και την ανάγκη προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των πολιτών, παρατηρούμε να δημιουργείται μια πρωτοφανής κατάσταση απαξίωσης περιουσίας.

Είναι ένα ερώτημα που απευθύνεται στην Πολιτεία: ενδιαφέρεται κανένας αρμόδιος;

Οι κανόνες που ίσχυαν

Όποιος ιδιοκτήτης κατείχε, πριν από την έναρξη ισχύος του Ν. 3212/2003, γεωτεμάχιο άνω των 4.000 τετραγωνικών μέτρων εκτός σχεδίου, διατηρούσε, σύμφωνα με το τότε ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις προβλεπόμενες μεταβατικές διατάξεις, το δικαίωμα δόμησης χωρίς να απαιτείται πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο.

Μετά το 2003 θεσπίστηκε ως γενικός κανόνας η απαίτηση προσώπου σε κοινόχρηστο δρόμο.

Ωστόσο, η ερμηνεία της νομολογίας και ιδιαίτερα η απόφαση 176/2023 της Ολομέλειας του ΣτΕ δημιούργησε τεράστια αναστάτωση στην αγορά και στην καθημερινότητα των ιδιοκτητών.

Η απόφαση έκρινε ότι για την οικοδομησιμότητα ενός εκτός σχεδίου γηπέδου δεν αρκεί μόνο η απαιτούμενη αρτιότητα, αλλά απαιτείται και πρόσωπο σε νομίμως υφιστάμενο κοινόχρηστο δρόμο.

Στην πράξη, όμως, αυτό δημιούργησε τεράστια προβλήματα, καθώς σε μεγάλο μέρος της ελληνικής υπαίθρου υπάρχουν δρόμοι που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες χωρίς να έχουν αναγνωριστεί πολεοδομικά με τον τρόπο που απαιτεί πλέον η νομολογία.

Εκατομμύρια πολίτες που απέκτησαν ακίνητα, πραγματοποίησαν μεταβιβάσεις, έλαβαν οικοδομικές άδειες ή σχεδίασαν επενδύσεις με βάση το νομοθετικό πλαίσιο που ίσχυε για δεκαετίες βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.

Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αμφισβητείται μόνο η δυνατότητα έκδοσης νέων αδειών, αλλά δημιουργούνται ερωτήματα ακόμη και για άδειες που είχαν ήδη εκδοθεί και για επενδύσεις που είχαν προχωρήσει με βάση τις τότε ισχύουσες διατάξεις.

Οι φορείς προειδοποιούν

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας έχει επισημάνει τον κίνδυνο απαξίωσης μεγάλου αριθμού εκτός σχεδίου ακινήτων και έχει ζητήσει μεταβατικές λύσεις μέχρι να ολοκληρωθεί ο πολεοδομικός σχεδιασμός και η αναγνώριση των κοινόχρηστων δρόμων.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, έχει αναφερθεί στην ανάγκη μεταβατικής νομοθετικής ρύθμισης, επισημαίνοντας την παράδοξη κατάσταση κατά την οποία διαφορετικές Υπηρεσίες Δόμησης αντιμετωπίζουν διαφορετικά αντίστοιχες περιπτώσεις.

Αντίστοιχα, ο πρόεδρος των συμβολαιογράφων, Γιώργος Ρούσκας, έχει προειδοποιήσει για τους κινδύνους που δημιουργούνται στις μεταβιβάσεις, στις αγοραπωλησίες, στις επενδύσεις και στις ήδη εκδοθείσες οικοδομικές άδειες, καθώς και για το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός μεγάλου κύματος δικαστικών αντιδικιών.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων έχει επίσης επισημάνει τις επιπτώσεις στις ξενοδοχειακές επενδύσεις και στους ιδιοκτήτες που ενήργησαν καλόπιστα, ζητώντας άμεση νομοθετική παρέμβαση.

Παράλληλα, το ΤΕΕ Πελοποννήσου έχει ζητήσει από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να υπάρξει άμεση λύση, με νομοθετική ρύθμιση ή άλλο νόμιμο τρόπο, ώστε να διασφαλιστεί η οικοδομησιμότητα των γηπέδων μέχρι την ολοκλήρωση του συνολικού πολεοδομικού σχεδιασμού και την κύρωση του κοινόχρηστου οδικού δικτύου.

Το νομοθετικό πλαίσιο από το 1928 έως σήμερα

Η ιστορία της εκτός σχεδίου δόμησης στην Ελλάδα δεν ξεκινά σήμερα.

Το Νομοθετικό Διάταγμα της 4ης Νοεμβρίου 1928, στο άρθρο 5, προέβλεπε ως βασικό κανόνα ελάχιστη επιφάνεια 4.000 τετραγωνικών μέτρων για την εκτός σχεδίου ανέγερση οικοδομών.

Ακολούθησε το Προεδρικό Διάταγμα της 6ης Οκτωβρίου 1978, το οποίο καθόρισε τους όρους και τους περιορισμούς δόμησης των γηπέδων που βρίσκονται εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων και των ορίων των οικισμών.

Στη συνέχεια εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα της 24ης/31ης Μαΐου 1985, το οποίο καθόρισε, μεταξύ άλλων, ελάχιστη επιφάνεια 4.000 τετραγωνικών μέτρων και ειδικές απαιτήσεις προσώπου και βάθους για συγκεκριμένες κατηγορίες δρόμων.

Το 2003, με τον Ν. 3212, τροποποιήθηκε το σχετικό πλαίσιο και προβλέφθηκε ως γενικός κανόνας ελάχιστη επιφάνεια 4.000 τετραγωνικών μέτρων και πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο 25 μέτρων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνεται, η παράγραφος 3 του άρθρου 23 του Ν. 3212/2003, σύμφωνα με την οποία η νέα ρύθμιση δεν ίσχυε για γήπεδα που υφίσταντο κατά την έναρξη ισχύος του νόμου.

Ακολούθησε ο Ν. 4759/2020, ο οποίος διατήρησε σε ισχύ τις προγενέστερες διατάξεις στο μέτρο που αυτές δεν έρχονται σε αντίθεση με τον νέο νόμο.

Από την εξέλιξη αυτή προκύπτει, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία των ιδιοκτητών, ότι η νομοθεσία για την εκτός σχεδίου δόμηση έχει διαμορφωθεί μέσα από ένα συνεχές νομοθετικό πλαίσιο δεκαετιών και ότι οι μεταβατικές διατάξεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα δικαιώματα όσων είχαν ήδη αποκτήσει τα ακίνητά τους.

Η Βουλή και η ανάγκη για λύση

Το ζήτημα έχει απασχολήσει και τη Βουλή, με κοινοβουλευτικές ερωτήσεις προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το κοινό σημείο των παρεμβάσεων είναι η ανάγκη προστασίας πολιτών που επένδυσαν νόμιμα, βασιζόμενοι στη νομοθεσία που ίσχυε επί δεκαετίες.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν μπορεί η Πολιτεία να μεταβάλλει στην πράξη τους κανόνες για περιουσίες που αποκτήθηκαν, μεταβιβάστηκαν και αξιοποιήθηκαν με βάση το νομικό πλαίσιο που η ίδια η Πολιτεία εφάρμοζε επί δεκαετίες.

Η ουσία του ζητήματος δεν βρίσκεται στη σύγκρουση μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος. Βρίσκεται στην ανάγκη ύπαρξης ασφάλειας δικαίου.

Τι σημαίνει πραγματικά το «δεδικασμένο»;

Ένα ακόμη σημείο που τίθεται είναι η έννοια του δεδικασμένου και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται στην πρακτική της Διοίκησης.

Σύμφωνα με το άρθρο 197 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας και τη σχετική νομολογία, για την ύπαρξη δεδικασμένου απαιτείται, μεταξύ άλλων, ταυτότητα των διαδίκων και συνάφεια με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δικαστικής διαφοράς.

Η θέση που διατυπώνεται είναι ότι μια δικαστική απόφαση που αφορά συγκεκριμένο ακίνητο και συγκεκριμένη υπόθεση δεν μπορεί αυτομάτως να μετατρέπεται σε καθολική απαγόρευση για κάθε αντίστοιχο ακίνητο σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Έτσι, τίθεται το ερώτημα εάν είναι νομικά ορθό μια απόφαση που αφορούσε συγκεκριμένη υπόθεση στην Πάτμο να χρησιμοποιείται ως καθολικό εμπόδιο για την αξιοποίηση ενός ακινήτου στο Σείσι Λασιθίου ή σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή της χώρας, χωρίς να εξετάζονται τα ιδιαίτερα πραγματικά και νομικά δεδομένα κάθε υπόθεσης.

Ο φόβος των υπηρεσιών και το κόστος για τον πολίτη

Πολλές Υπηρεσίες Δόμησης εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς την έκδοση οικοδομικών αδειών, υπό τον φόβο πιθανών προσφυγών και ακυρώσεων.

Όμως πίσω από κάθε τέτοια απόφαση υπάρχει ένας πολίτης.

Ένας άνθρωπος που έχει αγοράσει ένα ακίνητο, έχει πληρώσει φόρους, έχει πληρώσει μηχανικούς, δικηγόρους, συμβολαιογράφους και άλλες υπηρεσίες και έχει οργανώσει τη ζωή ή την επένδυσή του με βάση το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε.

Όταν η Πολιτεία αδυνατεί να δώσει σαφή απάντηση, το κόστος της αβεβαιότητας μεταφέρεται τελικά στον πολίτη.

Και τότε γεννάται ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: η απώλεια εμπιστοσύνης προς το Κράτος.

Υπάρχει ζωή και μετά το ΣτΕ

Η δικαστική διαδρομή δεν σταματά πάντοτε σε εθνικό επίπεδο. Υπάρχουν δυνατότητες προσφυγής σε ευρωπαϊκούς θεσμούς και δικαστήρια, όταν συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η προσφυγή στη Δικαιοσύνη έχει πραγματικό κόστος. Χρήματα, χρόνος, επιμονή και υπομονή είναι απαραίτητα για όποιον αποφασίσει να ακολουθήσει μια μακρά δικαστική διαδρομή.

Και το ερώτημα είναι αν είναι δίκαιο το κόστος αυτό να επιβαρύνει αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη, όταν η αβεβαιότητα έχει δημιουργηθεί από την ίδια την εξέλιξη του θεσμικού και διοικητικού πλαισίου.

«Γιατί δεν μπορώ να χτίσω;»

Ένας αλλοδαπός αγόρασε ένα γεωτεμάχιο πολύ ακριβά, έχοντας δίπλα του δικηγόρο, μηχανικό και συμβολαιογράφο. Σήμερα ρωτά: «Γιατί δεν μπορώ να χτίσω, αφού αγόρασα οικόπεδο που θεωρούσα άρτιο και οικοδομήσιμο;»

Το ίδιο ερώτημα θέτει και ο Έλληνας ιδιοκτήτης.

«Δούλευα μέρα και νύχτα για να αγοράσω ένα ακίνητο με οικοδομική άδεια. Με άδεια οικοδομής. Γιατί δεν μπορώ να χτίσω;»

Υπάρχουν άνθρωποι που πούλησαν γεωτεμάχια για λόγους υγείας και σήμερα αντιμετωπίζουν απαιτήσεις αγοραστών για επιστροφή χρημάτων, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν μπορούν να επιστρέψουν.

Υπάρχουν Έλληνες πολίτες που θέλουν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους και να αξιοποιήσουν την περιουσία τους, αλλά βρίσκουν μπροστά τους ένα αβέβαιο θεσμικό περιβάλλον.

Υπάρχουν ιδιοκτήτες που φοβούνται ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι με πιέσεις ή εκβιασμούς σχετικά με επενδύσεις που σχεδιάστηκαν με βάση το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε επί δεκαετίες.

Υπάρχουν ακίνητα για τα οποία είχαν εκδοθεί οικοδομικές άδειες στο παρελθόν και είχαν καταβληθεί όλες οι προβλεπόμενες αμοιβές, φόροι και τέλη προς τις υπηρεσίες του Κράτους.

Και υπάρχει, πάνω απ’ όλα, ένας κλονισμός της εμπιστοσύνης τόσο των Ελλήνων πολιτών όσο και των αλλοδαπών επενδυτών.

Ασφάλεια δικαίου, εμπιστοσύνη και ιδιοκτησία

Κινδυνεύουν αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα ενός σύγχρονου κράτους δικαίου: η ασφάλεια δικαίου, η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του διοικουμένου προς το Κράτος, η ισονομία και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας.

Αυτές είναι αξίες που οφείλουμε να διαφυλάξουμε όχι μόνο για εμάς, αλλά και για τις επόμενες γενιές.

Χρειάζεται, επιτέλους, να βάλουμε την ενσυναίσθηση στον τρόπο με τον οποίο πράττουμε και λειτουργούμε.

Κάποιος πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα: γιατί να βάλουμε ένα τέτοιο «αυτογκόλ» στην Ελλάδα;

Πρέπει να πράξουμε με ανθρωπιά, ενσυναίσθηση, με βάση τα πραγματικά δεδομένα, τα μαθηματικά και τη μελέτη επαγγελματικού κινδύνου.

Η καθυστέρηση και η αδυναμία εφαρμογής ενός σαφούς και ενιαίου πλαισίου δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ αόριστον.

Η κραυγή ενός ανθρώπου 97,5 ετών

Ο παραλογισμός που βιώνουν πολλοί ιδιοκτήτες αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα λόγια του κ. Πετιχάκη Παντελή, 97,5 ετών, από τη Σητεία, ο οποίος παρακολουθεί με αγωνία την εξέλιξη της υπόθεσης.

Ο ίδιος είχε δωρίσει οικοδομήσιμα γεωτεμάχια στα εγγόνια του και σήμερα βλέπει εκείνα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αξιοποίησή τους.

Η κραυγή αγωνίας του απευθύνεται προς όλους τους αρμόδιους:

«Καλά βρε παιδί μου, ακόμα να βρεθεί λύση; Αφού δεν χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση, απλή εφαρμογή του εν ισχύ νόμου χρειάζεται. Γιατί, γιατί, γιατί κάνουν τόσο κακό σε εμάς, τόσο κακό στην Ελλάδα μας; Δεν έχει βρεθεί ένας χριστιανός να τους πει ότι δεν είναι στραβός ο γιαλός αλλά αρμενίζουμε στραβά; Στο Θεό σας, πρεζεσταρο, κάντε κάτι, να μην πάει στο βρόντο όλος ο κάματος της ζωής μας. Κάντε κάτι για το δίκιο μας».

Εν κατακλείδι

Προς όλους τους ανθρώπους που αγαπούν την Ελλάδα:

Μην επιτρέψουμε να «βγάλουμε τα μάτια μας μόνοι μας».

Ας πράξουμε με ήθος, ηθική και, πάνω απ’ όλα, ανθρωπιά, έχοντας ως οδηγό την αρχή «ἦθος ἀνθρώπῳ δαίμων».

Το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης δεν είναι απλώς ένα πολεοδομικό ζήτημα. Είναι ένα θέμα που αγγίζει την οικονομία, την ανάπτυξη, την περιφέρεια, την επενδυτική εμπιστοσύνη, την κοινωνική συνοχή και, κυρίως, την εμπιστοσύνη του πολίτη προς την Πολιτεία.

Χρειάζεται ενότητα και καθαρή πολιτική βούληση.

Ο Δημοσθένης, στον λόγο του «Κατά Φιλίππου Γ΄», σημειώνει:

«Οὐκ ἔστι τῶν ἔξω τῆς πόλεως ἐχθρῶν κρατῆσαι, πρὶν ἂν τοὺς ἐν αὐτῇ τῇ πόλει κολάσητε ἐχθρούς».

Σε ελεύθερη μετάφραση: «Δεν είναι δυνατόν να νικήσουμε τους εξωτερικούς εχθρούς της πόλης, προτού αντιμετωπίσουμε εκείνους που βρίσκονται μέσα στην ίδια την πόλη».

Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο στοίχημα δεν είναι μόνο να προστατεύσουμε την ελληνική γη.

Είναι να προστατεύσουμε την εμπιστοσύνη, τη δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που την κατέχουν.

Τίτος Κάββαλος

Εκπρόσωπος επικοινωνίας τριάντα τριών (33) ιδιοκτητών ακινήτων

Ιδιοκτήτης στο χωριό Σείσι, Τ.Κ. Βραχασίου, Δήμου Αγίου Νικολάου Κρήτης

Email: kavvalostitos@gmail.com

Υ.Γ. 1: Οι πολίτες ευημερούν όταν ευημερεί η κοινωνία, ποτέ το αντίστροφο, μας έμαθε ο κ. Χρονάκης στο γυμνάσιο στη Νεάπολη.

Υ.Γ. 2: Να σας κάνω γνωστό και το παρακάτω κείμενό μου για τον φόβο. Ο φόβος χρειάζεται διαχείριση. Αυτός μας έκανε κυρίαρχο είδος έως τώρα στη Γη, αλλά σε υπερβολικό βαθμό σκοτώνει.

Αν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, ο Δασκαλογιάννης, ο Καπετάν Μιχάλης Κόρακας και τόσοι άλλοι ήρωές μας έβαζαν τον φόβο πάνω από τον φόβο της δουλείας, δεν θα ήμασταν τώρα ελεύθεροι.

Τι κατάντια, Θεέ μου, εν έτει 2026, να λέμε «φοβάμαι να υπογράψω μια άδεια βάσει νόμου εν ισχύ», ενώ αυτό γινόταν διαχρονικά και αδιάλειπτα επί δεκαετίες.