Εάν είναι τόσο έντονο το πρόβλημα της ακρίβειας είναι και επειδή οι μισθωτοί στη χώρα αμείβονται χαμηλά
Μιλάμε πάρα πολλές φορές – και ορθά! – για το πρόβλημα της ακρίβειας, δηλαδή τη μεγάλη αύξηση του κόστους ζωής, ένα πρόβλημα που βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής δυσαρέσκειας σήμερα και που έχει διάφορες εκφάνσεις, πιο πρόσφατη η διαπίστωση του πόσο μεγάλος είναι ο αριθμός των πολιτών που δεν θα μπορέσουν να κάνουν διακοπές φέτος, καθώς δεν μπορούν να τις αντέξουν οικονομικά.
Όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην εξίσωση δεν μετρά μόνο η παράμετρος της αύξησης του κόστους αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και αυτή των πολύ χαμηλών μισθών. Θα μπορούσε μάλιστα κανείς να υπογραμμίσει ότι σημαντικό μέρος του προβλήματος της ακρίβειας έγκειται στο ότι οι όποιες ονομαστικές αυξήσεις των μισθών δεν έχουν ακολουθήσει τις πραγματικές αυξήσεις του κόστους ζωής.
Πάρτε για παράδειγμα τον κατώτατο μισθό. Η κυβέρνηση πανηγυρίζει γιατί τον έχει αυξήσει στα 920 ευρώ. Αυτό με βάση τα στοιχεία της Eurostat κατατάσσει την Ελλάδα στη «μεσαία» ομάδα ευρωπαϊκών κρατών ως προς το ύψος του κατώτατου μισθού. Δεν είμαστε σε αυτές με υψηλό κατώτατο μισθό όπως το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Γαλλία. Δεν είμαστε και σε αυτές με πολύ χαμηλό, όπως η Μάλτα, η Εσθονία, η Τσεχία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία, η Λετονία και η Βουλγαρία.
Όμως, όταν πάμε στον κατώτατο μισθό σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης, η εικόνα είναι κάπως διαφορετική. Η χώρα μας ως προς αυτόν τον δείκτη είναι στη 14η θέση στην Ευρώπη μεταξύ των 22 χωρών που έχουν κατώτατο μισθό (5 δεν έχουν). Χώρες όπως η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Κροατία, η Λιθουανία και η Ρουμανία έχουν υψηλότερο κατώτατο μισθό σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης.
Ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι στη χώρα μας, πάλι με βάση τα στοιχεία της Eurostat ο κατώτατος μισθός αναλογεί σε ποσοστό άνω του 60% του διάμεσου ακαθάριστου μισθού. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει υπό προϋποθέσεις ότι ο κατώτατος μισθός είναι υψηλός, όμως στην πράξη στην Ελλάδα σημαίνει το αντίθετο: ότι έχουμε μεγάλη συγκέντρωση εργαζομένων σε χαμηλές και μεσαίες αμοιβές με αποτέλεσμα ο διάμεσος μισθός να είναι χαμηλός και η απόσταση ανάμεσα σε διάμεσο μισθό και κατώτατο μισθό να είναι μικρή.
Αν κοιτάξουμε και μερικούς άλλους δείκτες η εικόνα γίνεται πιο σαφής. Όπως επισημαίνει το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ στην τελευταία του έκθεση ο μέσος ετήσιος ονομαστικός μισθός στη χώρα μας παράμενε το 2025 χαμηλότερος κατά 12% σε σχέση με το 2009. Σε πραγματικούς και όχι ονομαστικούς όρους παρέμενε χαμηλότερος κατά 31% σε σχέση με το 2009.
Την ίδια στιγμή οι εργαζόμενοι δεν αντιμετωπίζουν μόνο το πρόβλημα των χαμηλών μισθών, αλλά και των περιορισμένων δικαιωμάτων. Πρόσφατη μελέτη του Eurofound εντοπίζει ότι το ποσοστό των ευάλωτων εργαζομένων στη χώρα μας αυξήθηκε από 12,6% το 2009 σε 18,6% το 2021. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ευαλωτότητας της εργασίας στην Ελλάδα είναι ότι σε αυτή συμβάλλει σε ποσοστό υψηλότερο κάθε άλλης ευρωπαϊκής χώρας η απουσία δικαιωμάτων στον χώρο εργασίας.
Όλα αυτά αποτυπώνουν πλευρές της πραγματικής εικόνας της μισθωτής εργασίας στην Ελλάδα: αποδοχές που υπολείπονται όχι μόνο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, αλλά ακόμη και του επιπέδου που είχαν στη χώρα μας το 2009, πραγματική αγοραστική δύναμη του μισθού από τις πιο χαμηλές στην Ευρώπη και περιορισμένα δικαιώματα.
Στην πραγματικότητα αυτό που βλέπουμε είναι η διαρκής απαξίωση της εργασίας, η αντιμετώπισή της απλώς και μόνο ως κόστους. Είναι συνειδητή κυβερνητική επιλογή ο εγκλωβισμός της χώρας στο «χαμηλό κόστος εργασίας» και στο τσάκισμα των δικαιωμάτων των εργαζομένων ως «αναπτυξιακή στρατηγική». Μόνο που τελικά ούτε ως «συγκριτικό πλεονέκτημα» αποδίδει, όχι μόνο γιατί πάντα μπορεί να υπάρχει κάποια χώρα με ακόμη πιο φτηνή εργασία, αλλά και γιατί όποιος κοιτάξει που πάνε οι επενδύσεις στην Ευρώπη, στην πραγματικότητα κατευθύνονται σε χώρες με υψηλότερους πραγματικούς μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας σε σχέση με τη χώρα μας. Γιατί η εργασία είναι παραγωγική δύναμη στην οποία μια χώρα οφείλει να επενδύσει και όχι απλό «κόστος». Αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα για μια κυβέρνηση που ενδιαφέρεται πρωτίστως για την «ευημερία των δεικτών» και όχι για τις ζωές των ανθρώπων.
