Ακτινογραφία της τοπικής κοινωνίας τα ευρήματα της online έρευνας
Στο επίκεντρο του στρατηγικού του σχεδιασμού θέτει ο δήμος Ρόδου την έμφυλη ισότητα και την καταπολέμηση των διακρίσεων, με την απόφαση που πήρε, προχθές, το δημοτικό συμβούλιο για την εναρμόνιση του Τοπικού Σχεδίου Δράσης με την αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Χάρτα για την Ισότητα των Φύλων στις Τοπικές Κοινωνίες.
Η έγκριση αυτή δεν αποτελεί μια τυπική ή γραφειοκρατική πράξη, αλλά την αφετηρία για την εκπόνηση ενός αναλυτικού Τοπικού Σχεδίου Δράσης για την περίοδο 2026-2028 και εγκρίθηκε κατά την τελευταία συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου, την Πέμπτη 27 Αυγούστου, έπειτα από εισήγηση που έκανε η ειδική σύμβουλος πολιτισμού και πολιτιστικής διοίκησης του δήμου, Πόλυ Χατζημάρκου.
Η Ευρωπαϊκή Χάρτα λειτουργεί ως η πολιτική και θεσμική «πυξίδα», ως ο «μπούσουλας» της ομάδας έργου που έχει συσταθεί στον δήμο για τον σκοπό αυτό. Στόχος είναι οι κατευθυντήριες γραμμές της Ευρώπης να μετατραπούν σε εφαρμόσιμη τοπική πολιτική, προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες και τα χαρακτηριστικά της Ρόδου. Για τον σκοπό αυτό, η ομάδα έργου αξιοποιεί τα ευρήματα μιας online έρευνας που διεξήχθη το χρονικό διάστημα από 29 Ιουλίου έως 20 Αυγούστου, και η οποία αποτύπωσε για πρώτη φορά τις εμπειρίες, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των ίδιων των πολιτών.
Η Ρόδος έχει παρελθόν στη διεκδίκηση της έμφυλης ισότητας σε επίπεδο αυτοδιοίκησης. Το 2011, ο Δήμος Ρόδου ήταν ανάμεσα στους πρώτους ΟΤΑ στην Ελλάδα που υπέγραψαν την πρώτη εκδοχή της Ευρωπαϊκής Χάρτας, ακολουθώντας μια ευρύτερη τάση που συμπεριέλαβε όλες τις Περιφέρειες της χώρας και περίπου 260 δήμους.
Η βασικότερη φιλοσοφική και επιχειρησιακή αλλαγή που εισάγει η αναθεωρημένη Χάρτα είναι η διαθεματικότητα (intersectionality). Η προσέγγιση αυτή ορίζει ότι η έμφυλη ισότητα δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα, ούτε να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα μίας μόνο επιτροπής, ενός γραφείου ή μιας συγκεκριμένης διεύθυνσης του δήμου.
Η ισότητα πρέπει να διαπερνά οριζόντια και κάθετα το σύνολο των υπηρεσιών, των πολιτικών και των δράσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η διαθεματικότητα αναγνωρίζει ότι οι ταυτότητες και τα προβλήματα των ανθρώπων διασταυρώνονται στην καθημερινή ζωή.
Το Σχέδιο Δράσης 2026-2028
Το Τοπικό Σχέδιο Δράσης αποτελεί το πρακτικό εργαλείο εφαρμογής της Χάρτας για την επόμενη τριετία. Η ομάδα έργου, στην οποία συμμετέχουν εξειδικευμένοι επιστήμονες με γνώση στην κοινωνική έρευνα και τη στατιστική-ανάμεσά τους και η κα Χατζημάρκου-έχει δομήσει το πλάνο γύρω από πέντε κεντρικούς άξονες:
– Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Έμφυλης Βίας: Δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης του κοινού και υποστήριξης των θυμάτων.
– Εναρμόνιση Οικογενειακής, Επαγγελματικής και Προσωπικής Ζωής: Ανάπτυξη δομών φροντίδας που επιτρέπουν στους γονείς, και κυρίως στις μητέρες που επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος, να έχουν προσωπικό χρόνο, κοινωνική ζωή και πρόσβαση σε πολιτιστικά δρώμενα.
– Ενδυνάμωση των Γυναικών στα Κέντρα Λήψης Αποφάσεων: Ενθάρρυνση και παροχή εφοδίων για τη συμμετοχή περισσότερων γυναικών στην πολιτική ζωή, την τοπική αυτοδιοίκηση, τα σωματεία και τα συλλογικά όργανα.
– Ενίσχυση της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας: Έμφαση στην Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία. Καθώς ο Δήμος δεν διαθέτει τους απευθείας οικονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση νέων εταιρειών, η παρέμβασή του εστιάζει στο mentoring (καθοδήγηση), τη συμβουλευτική υποστήριξη και τη νομική ενημέρωση για τη σύσταση συνεταιρισμών (Κοιν.Σ.Επ.) ή Αστικών Μη Κερδοσκοπικών Εταιρειών (ΑΜΚΕ).
– Ενσωμάτωση της Διάστασης του Φύλου στις Δημοτικές Υπηρεσίες (Gender Mainstreaming): Καθιέρωση εσωτερικών διαδικασιών ελέγχου για την αποτύπωση των έμφυλων αναγκών στη λειτουργία του ίδιου του Δήμου.
Ισότητα στην Καθημερινότητα
Μία από τις πιο πρακτικές και καινοτόμες πτυχές του Σχεδίου Δράσης είναι η πιλοτική εισαγωγή μιας «μήτρας έμφυλης διάστασης» σε δύο ή τρεις συγκεκριμένες διευθύνσεις του δήμου. Πρόκειται για ένα φίλτρο, ένα πινακάκι ελέγχου, το οποίο θα συμπληρώνεται κατά την εκπόνηση τεχνικών μελετών, δημοσίων συμβάσεων και αναθέσεων έργων.
Το εργαλείο αυτό θα επιτρέπει τη συλλογή δεδομένων για τις γυναίκες αναδόχους ή τις γυναίκες εργαζόμενες στα projects, αλλά κυρίως θα μετρά τον αντίκτυπο των έργων στην τοπική κοινωνία με βάση το φύλο. Η ομάδα έργου αναφέρει δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα για τον τρόπο με τον οποίο η θεωρητική προσέγγιση μεταφράζεται σε καθημερινή πρακτική:
Αστικές Συγκοινωνίες: Αντί για μια απλή καταγραφή του αριθμού των επιβατών, ο δήμος επιδιώκει να γνωρίζει τη συχνότητα και τη σύνθεση των φύλων που χρησιμοποιούν τα λεωφορεία. Για παράδειγμα, η καταγραφή των αναγκών των γυναικών που εργάζονται στον τουριστικό κλάδο και σχολάνε από τα ξενοδοχεία το μεσημέρι ή το απόγευμα, μπορεί να υποδείξει την ανάγκη για πυκνότερα δρομολόγια ή για τη μεταφορά μιας στάσης λεωφορείου σε ασφαλέστερο και καταλληλότερο σημείο.
Αστικός Σχεδιασμός και Ασφάλεια: Η ανάλυση της χρήσης των αθλητικών και κοινωνικών υποδομών συνδέεται άμεσα με το αίσθημα ασφάλειας. Η συγκέντρωση στοιχείων για τις ώρες προσέλευσης των γυναικών και την ποιότητα του φωτισμού στους γύρω δρόμους επιτρέπει στον δήμο να σχεδιάζει παρεμβάσεις φωτισμού, μειώνοντας την ανασφάλεια που προκαλούν οι σκοτεινές διαδρομές.
Τα ευρήματα της Online έρευνας
Για τη διασφάλιση της ρεαλιστικής βάσης του Σχεδίου Δράσης, ο δήμος Ρόδου πραγματοποίησε μια online έρευνα, η οποία παρέμεινε αναρτημένη στην κεντρική ιστοσελίδα του Δήμου από τις 29 Ιουλίου έως τις 20 Αυγούστου. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό δυσκολίας, καθώς συνέπεσε με την απουσία της εκπαιδευτικής και φοιτητικής κοινότητας και την πλήρη απασχόληση μεγάλου μέρους των κατοίκων στον τουριστικό τομέα.
Η σύνθεση του δείγματος κατέγραψε τα εξής χαρακτηριστικά: Φύλο: Το 78% ήταν γυναίκες, το 22% άνδρες, ενώ ένα 2% επέλεξε την επιλογή «άλλο» ή προτίμησε να μην απαντήσει. Η πλειονότητα των απαντήσεων (64%) προήλθε από τη Δημοτική Ενότητα Ρόδου (πόλη). Ακολούθησαν η Ιαλυσός με 12%, οι Πεταλούδες με 7%, η Καλλιθέα με 5%, τ’ Αφάντου και ο Αρχάγγελος με 3%, η Κάμειρος και η Νότια Ρόδος με 2%, ο Ατάβυρος 1% ενώ η Λίνδος κατέγραψε 0%. Τα ποσοστά αυτά δείχνουν ότι η έρευνα αποτυπώνει κυρίως την κατάσταση στην αστική ζώνη, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μελλοντική επέκταση των δράσεων στην ύπαιθρο.
Ηλικιακή κατανομή: Το 41% των συμμετεχόντων ανήκε στην ηλικιακή ομάδα 45 έως 59 ετών, το 31% στην ομάδα 30 έως 44 ετών, το 15% στις ηλικίες 60 έως 74 ετών, και το 1% στην ομάδα 75 ετών και άνω. Άξιο προβληματισμού, πάντως, είναι ότι οι νέοι ηλικίας 18 έως 29 ετών αποτέλεσαν μόλις το 12%. Η χαμηλή συμμετοχή των νέων αποτελεί σημαντικό εύρημα για την ομάδα έργου, καθώς υποδεικνύει ότι τα κλασικά εργαλεία επικοινωνίας (σ.σ. δελτία τύπου, ραδιοφωνικά σποτ, ανακοινώσεις) δεν επαρκούν για την προσέγγιση της νεολαίας, απαιτώντας τον σχεδιασμό νέων επικοινωνιακών στρατηγικών στα ψηφιακά περιβάλλοντα.
Το δείγμα μπορεί να μην θεωρείται επαρκές για μια αυστηρή ακαδημαϊκή δημοσίευση σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό του νησιού, είναι όμως απόλυτα ενδεικτικό και πολύτιμο, καθώς πραγματοποιείται για πρώτη φορά στη Ρόδο με αυτή τη συγκεκριμένη θεματική.
Τα ποσοτικά αποτελέσματα της έρευνας αποτυπώνουν με σαφήνεια τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, και κυρίως οι γυναίκες, στην καθημερινή τους συμβίωση:
Έμφυλα Στερεότυπα: Το 78% των απαντήσεων αναφέρει ότι τα έμφυλα στερεότυπα είναι πολύ ή πάρα πολύ παρόντα στην κοινωνική ζωή του νησιού.
Άνιση Μεταχείριση: Το 80% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι έχει βιώσει άνιση μεταχείριση λόγω του φύλου του.
Επαγγελματική Ανέλιξη: Το 77% θεωρεί ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην επαγγελματική τους εξέλιξη, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη κοινωνικών φραγμών που περιορίζουν την πρόσβασή τους σε ανώτερες ιεραρχικά θέσεις (όπως για παράδειγμα στις διευθύνσεις μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων).
Πολιτική Υποεκπροσώπηση: Το 71% των ερωτηθέντων σημειώνει ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται στην πολιτική ζωή και τα συλλογικά όργανα λήψης αποφάσεων.
Ασφάλεια στον Δημόσιο Χώρο: Το 53% δηλώνει ότι έχει βιώσει έμφυλη απειλή ή βία σε δημόσιο χώρο.
Σεξουαλική παρενόχληση σε δημόσιο χώρο: Το 42% δηλώνει ότι έχει βιώσει.
Παράλληλα, καταγράφηκε υψηλό ποσοστό (άνω του 80%) που αναγνωρίζει την αναπαραγωγή γλωσσικού σεξισμού σε διαφορετικά πεδία της κοινωνικής ζωής, όπως στον δημόσιο λόγο, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, την εργασία και τις κοινωνικές αναστροφές.
Οι Προτάσεις των Πολιτών
Η έρευνα περιελάμβανε ένα ανοιχτό πεδίο κειμένου, όπου οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα να καταθέσουν τις δικές τους συγκεκριμένες προτάσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποιες:
-Παροχή δωρεάν ή επιδοτούμενης νομικής συμβουλευτικής για γυναίκες που έρχονται αντιμέτωπες με διακρίσεις, παρενόχληση ή ενδοοικογενειακή βία. Επιπλέον, ζητήθηκε η ενίσχυση των δομών ώστε τα θύματα βίας να μπορούν να αναζητούν βοήθεια με ασφάλεια και διακριτικότητα.
– Υπήρξαν εισηγήσεις για τη διεξαγωγή συστηματικών ελέγχων προσβασιμότητας και ασφάλειας στους δημόσιους χώρους, με έμφαση στις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων και των γονέων με καροτσάκια. Ζητήθηκε επίσης ο συμμετοχικός σχεδιασμός του δημόσιου χώρου με τη συμμετοχή των πολιτών.
– Προτάθηκε η εισαγωγή προγραμμάτων σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και αντιμετώπισης της έμφυλης βίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και η χρήση βιωματικών παιχνιδιών αναπαράστασης αντίθετων ρόλων στα γυμνάσια. Επιπλέον, τονίστηκε η ανάγκη για σχολές γονέων.
-Κατατέθηκαν προτάσεις για τη μελέτη του ίδιου του οργανισμού λειτουργίας του δήμου Ρόδου (σ.σ. αποτύπωση του αριθμού των γυναικών σε θέσεις τμηματαρχών και διευθυντών), καθώς και για τη διεξαγωγή σεμιναρίων ενεργητικής ακρόασης και ενσυναίσθησης για τους δημοτικούς υπαλλήλους που εξυπηρετούν πολίτες.
-Καταγράφηκαν αιτήματα για την υποστήριξη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας μέσω της δημιουργίας γραμμής βοήθειας, συμβουλευτικών σεμιναρίων για γονείς και υπηρεσιών υποστήριξης. Επίσης, ζητήθηκε η ίδρυση περισσότερων ΚΔΑΠ και παιδικών σταθμών ολοκληρωμένης φροντίδας για παιδιά με αναπηρία.
Τα Επόμενα βήματα
Με την ολοκλήρωση της συλλογής των στατιστικών δεδομένων, η ομάδα έργου προχωρά στην ποιοτική επεξεργασία και τη σύνθεση των ευρημάτων. Το επόμενο διάστημα έχει προγραμματιστεί η συνάντηση της ομάδας προκειμένου τα συμπεράσματα και οι γραπτές προτάσεις των πολιτών να ενταχθούν οργανικά στο υπό διαμόρφωση κείμενο του Τοπικού Σχεδίου Δράσης.
Πηγή:rodiaki.gr
