Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής, Οικονομολόγος
Ο κατώτατος μισθός αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες για την αποτίμηση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και της οικονομικής κατάστασης μιας χώρας. Ωστόσο, η σύγκριση των μισθών αποκλειστικά με βάση το ονομαστικό τους ύψος δεν αποτυπώνει πάντα την πραγματική οικονομική δυνατότητα των πολιτών.
Οι διαφορές στο κόστος ζωής και στο επίπεδο των τιμών μεταξύ των κρατών καθιστούν απαραίτητη μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκριση των μισθών όχι μόνο σε ευρώ, αλλά και σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPS).
Η αγοραστική δύναμη δείχνει ουσιαστικά τι μπορεί να αγοράσει ένας εργαζόμενος με το εισόδημά του. Έτσι, ένας υψηλότερος μισθός σε μια χώρα με πολύ αυξημένο κόστος ζωής δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι προσφέρει και μεγαλύτερη πραγματική δυνατότητα κατανάλωσης.
Ονομαστικός μισθός και πραγματική αξία
Ο ονομαστικός μισθός είναι το χρηματικό ποσό που λαμβάνει ένας εργαζόμενος για την εργασία του. Πρόκειται για έναν εύκολα κατανοητό δείκτη, ο οποίος όμως δεν λαμβάνει υπόψη τις διαφορές στο κόστος ζωής μεταξύ των χωρών.
Αντίθετα, η αγοραστική δύναμη προσαρμόζει την αξία του εισοδήματος ανάλογα με το επίπεδο των τιμών και επιτρέπει μια πιο ουσιαστική σύγκριση της πραγματικής κατανάλωσης.
Με απλά λόγια:
Πραγματικός μισθός = Ονομαστικός μισθός / Επίπεδο τιμών
Επομένως, η πραγματική οικονομική θέση ενός εργαζομένου δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του μισθού του, αλλά και από το πόσο κοστίζουν τα αγαθά και οι υπηρεσίες που χρειάζεται στην καθημερινότητά του.
Η σχέση αυτή επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, όπως η παραγωγικότητα της εργασίας, η τεχνολογική ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, η φορολογική πολιτική, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας και φυσικά η εξέλιξη των τιμών.
Ένας υψηλός ονομαστικός μισθός δεν εξασφαλίζει αυτομάτως και υψηλή αγοραστική δύναμη. Σε χώρες όπου το κόστος κατοικίας, τροφίμων, ενέργειας και υπηρεσιών είναι ιδιαίτερα υψηλό, σημαντικό μέρος του εισοδήματος μπορεί να απορροφάται από τις βασικές ανάγκες. Αντίθετα, σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο τιμών, ένας μικρότερος ονομαστικός μισθός μπορεί να έχει μεγαλύτερη πραγματική αξία.
Η σύγκριση σε όρους αγοραστικής δύναμης βοηθά, συνεπώς, στην καλύτερη κατανόηση των οικονομικών διαφορών μεταξύ των κρατών και των πραγματικών συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων.
Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αγοραστική δύναμη δεν αποτελεί τον μοναδικό δείκτη ευημερίας. Η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, η πρόσβαση στην υγεία και την εκπαίδευση, η ασφάλεια της απασχόλησης και το επίπεδο κοινωνικής προστασίας επηρεάζουν επίσης σημαντικά το βιοτικό επίπεδο.
Η κατάταξη των χωρών της Ε.Ε.
Με βάση τα στοιχεία για το 2025, η εικόνα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαφοροποιείται σημαντικά όταν η κατάταξη γίνεται με βάση την αγοραστική δύναμη και όχι αποκλειστικά τον ονομαστικό κατώτατο μισθό.
| Θέση ονομαστικού μισθού | Χώρα | Ονομαστικός κατώτατος μισθός €/μήνα | Θέση αγοραστικής δύναμης | Κατώτατος μισθός σε PPS |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Λουξεμβούργο | 2.704 | 2 | 2.000 |
| 2 | Ιρλανδία | 2.391 | 5 | 1.700 |
| 3 | Γερμανία | 2.343 | 1 | 2.100 |
| 4 | Ολλανδία | 2.295 | 3 | 1.900 |
| 5 | Βέλγιο | 2.112 | 4 | 1.800 |
| 6 | Γαλλία | 1.823 | 6 | 1.600 |
| 7 | Ισπανία | 1.381 | 8 | 1.500 |
| 8 | Σλοβενία | 1.278 | 9 | 1.000–1.500 |
| 9 | Πολωνία | 1.091 | 7 | 1.500 |
| 10 | Κύπρος | 1.088 | 15 | 1.000–1.500 |
| 11 | Ελλάδα | 1.073 | 14 | 1.000–1.500 |
| 12 | Πορτογαλία | 1.071 | 13 | 1.000–1.500 |
| 13 | Κροατία | 1.050 | 11 | 1.000–1.500 |
| 14 | Λιθουανία | 1.038 | 10 | 1.000–1.500 |
| 15 | Μάλτα | 961 | 17 | 1.000–1.500 |
| 16 | Εσθονία | 946 | 22 | 886 |
| 17 | Τσεχία | 924 | 20 | 1.000–1.500 |
| 18 | Σλοβακία | 915 | 18 | 1.000–1.500 |
| 19 | Ουγγαρία | 838 | 16 | 1.000–1.500 |
| 20 | Ρουμανία | 795 | 12 | 1.000–1.500 |
| 21 | Λετονία | 780 | 21 | 1.000 |
| 22 | Βουλγαρία | 620 | 19 | 1.000–1.500 |
Πηγή: στοιχεία Eurostat
Τι δείχνουν τα στοιχεία
1. Η Ελλάδα και η σύγκριση σε 12μηνη βάση
Για να είναι συγκρίσιμος ο ελληνικός κατώτατος μισθός με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά δεδομένα, υπολογίζεται σε ισοδύναμο 12 μηνιαίων πληρωμών, ενώ στην Ελλάδα στην πράξη καταβάλλεται σε 14 μισθούς.
2. Δεν έχουν όλες οι χώρες της Ε.Ε. εθνικό κατώτατο μισθό
Από τα 27 κράτη-μέλη, τα 22 διαθέτουν θεσμοθετημένο εθνικό κατώτατο μισθό. Στις υπόλοιπες πέντε χώρες —Δανία, Ιταλία, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία— οι αμοιβές καθορίζονται κυρίως μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμβάσεων.
3. Τρεις βασικές κατηγορίες
Με βάση τα ονομαστικά επίπεδα, οι χώρες μπορούν να διακριθούν σε τρεις βασικές κατηγορίες: εκείνες με κατώτατο μισθό άνω των 1.500 ευρώ, εκείνες με αποδοχές μεταξύ 1.000 και 1.500 ευρώ και εκείνες όπου ο κατώτατος μισθός βρίσκεται κάτω από τα 1.000 ευρώ.
4. Η εικόνα αλλάζει με βάση την αγοραστική δύναμη
Η κατάταξη των χωρών παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις όταν η σύγκριση γίνεται με βάση το PPS. Αυτό αποδεικνύει ότι το ονομαστικό ύψος του μισθού δεν αρκεί για να αποτυπωθεί η πραγματική οικονομική δυνατότητα ενός εργαζομένου.
5. Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 11η θέση ως προς τον ονομαστικό κατώτατο μισθό, ενώ στην κατάταξη με βάση την αγοραστική δύναμη βρίσκεται στη 14η θέση. Η διαφορά αυτή συνδέεται με το επίπεδο των τιμών και το κόστος ζωής στη χώρα.
Παράλληλα, σε ευρύτερους δείκτες συνολικής αγοραστικής δύναμης, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλή θέση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
6. Διαφορετική εικόνα για άλλες χώρες
Η Κύπρος βρίσκεται στη 10η θέση ως προς τον ονομαστικό κατώτατο μισθό, αλλά υποχωρεί στη 15η θέση όταν η σύγκριση γίνεται με βάση την αγοραστική δύναμη. Αντίστοιχη διαφοροποίηση παρουσιάζει και η Ιρλανδία, η οποία από τη 2η θέση στους ονομαστικούς μισθούς βρίσκεται στην 5η θέση σε όρους PPS.
Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως η Ρουμανία εμφανίζουν αισθητά καλύτερη θέση όταν εξετάζεται η αγοραστική δύναμη σε σχέση με την κατάταξή τους βάσει των ονομαστικών μισθών.
7. Ονομαστικά μεγέθη και διεθνής οικονομία
Στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, στις αγορές, στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στις συγκρίσεις μεταξύ κρατών, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό τα ονομαστικά οικονομικά μεγέθη, όπως το ΑΕΠ σε ευρώ ή δολάρια, και όχι αποκλειστικά οι δείκτες αγοραστικής δύναμης.
Διεθνείς οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, αξιοποιούν αντίστοιχους δείκτες για την αξιολόγηση των οικονομιών και τη διαμόρφωση οικονομικών πολιτικών. Με βάση τα ονομαστικά οικονομικά μεγέθη, η Ελλάδα κατατάσσεται περίπου μεταξύ της 50ής και 55ης μεγαλύτερης οικονομίας παγκοσμίως.
Συμπέρασμα
Η σύγκριση των κατώτατων μισθών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει ότι η εικόνα που προκύπτει από τους ονομαστικούς μισθούς δεν είναι πάντοτε ίδια με εκείνη που διαμορφώνεται όταν λαμβάνεται υπόψη η αγοραστική δύναμη.
Ο ονομαστικός μισθός δείχνει πόσα χρήματα λαμβάνει ένας εργαζόμενος, ενώ η αγοραστική δύναμη δείχνει τι μπορεί πραγματικά να αποκτήσει με αυτά τα χρήματα. Για τον λόγο αυτό, η ουσιαστική αξιολόγηση του βιοτικού επιπέδου απαιτεί να εξετάζονται παράλληλα τόσο οι μισθολογικές αποδοχές όσο και το κόστος ζωής.
Όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς, η πραγματική αξία του εισοδήματος περιορίζεται και το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων πιέζεται. Συνεπώς, η προστασία και η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την οικονομική ευημερία και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής.
