Σε ηλικία 103 ετών φεύγει από τη ζωή η Μαργαρίτα Παπανδρέου, δεύτερη σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου και μητέρα τεσσάρων παιδιών, ανάμεσά τους ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου και ο ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου. Η ζωή της συνδέθηκε με σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας, αλλά και με τη δική της μακρά πορεία στην κοινωνική δράση.
Γεννημένη στις ΗΠΑ, η Μαργαρίτα Παπανδρέου γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου στα χρόνια των σπουδών της. Μαζί έζησαν στην Αμερική, εγκαταστάθηκαν αργότερα στην Ελλάδα, απέκτησαν τέσσερα παιδιά και βρέθηκαν στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής της χώρας. Η προσωπική τους σχέση πέρασε από κρίσεις, χωρισμούς και μεγάλες αλλαγές, ενώ η ίδια ανέπτυξε παράλληλα έντονη δραστηριότητα για τα δικαιώματα των γυναικών και την ειρήνη.
Από την Αμερική στην Ελλάδα
Το πλήρες όνομά της ήταν Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ – Παπανδρέου. Γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι, στις Ηνωμένες Πολιτείες, και ήταν η μεγαλύτερη από τις πέντε αδελφές της οικογένειας.
Αρχικά σπούδασε δημοσιογραφία και στη συνέχεια συνέχισε τις σπουδές της στη Δημόσια Υγεία, στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Εκεί, το 1947, γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου, με τον οποίο έμελλε να συνδέσει μεγάλο μέρος της ζωής της.
Το ζευγάρι έζησε αρχικά στη Μινεσότα και αργότερα στην Καλιφόρνια, όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου εργαζόταν ως καθηγητής Οικονομικών και είχε αναλάβει την προεδρία του αντίστοιχου πανεπιστημιακού τμήματος στο Μπέρκλεϊ.
Παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο στις 30 Αυγούστου 1951, στο Ρίνο της Νεβάδα. Από τον γάμο τους απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Ανδρίκο Παπανδρέου.
Το 1959 και το 1960 ακολούθησε τον σύζυγό της στη Γιουγκοσλαβία, όπου εκείνος μελετούσε το οικονομικό σύστημα της χώρας, έχοντας λάβει υποτροφίες από τα ιδρύματα Guggenheim και Fulbright. Εκεί φιλοξενήθηκαν από τον Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, με τον οποίο ανέπτυξαν φιλικές σχέσεις.
Η κρίση στον γάμο και η δικτατορία
Η μόνιμη εγκατάσταση της οικογένειας στην Ελλάδα το 1961 σηματοδότησε μια νέα περίοδο στη ζωή τους. Η σχέση του ζευγαριού πέρασε κρίση, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου συνδέθηκε ερωτικά με την Έπη Σκιαδαρέση, σύζυγο του μηχανικού και εργολάβου Γιώργου Σκιαδαρέση.
Η υπόθεση απέκτησε και πολιτικές προεκτάσεις, καθώς το 1964 η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου ανέθεσε στον Γιώργο Σκιαδαρέση το νέο σχέδιο πόλης της Πάτρας.
Λίγα χρόνια αργότερα, η επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών άλλαξε ξανά τη ζωή της οικογένειας. Η Μαργαρίτα κινητοποιήθηκε για την απελευθέρωση του συζύγου της, ο οποίος είχε συλληφθεί από το καθεστώς. Τον Δεκέμβριο του 1967 ο Ανδρέας Παπανδρέου αποφυλακίστηκε και το ζευγάρι εγκαταστάθηκε αρχικά στη Στοκχόλμη και στη συνέχεια στο Τορόντο του Καναδά.
Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, η σχέση τους συνέχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα. Τελικά, η Μαργαρίτα Παπανδρέου συμφώνησε να προχωρήσουν σε διαζύγιο, ώστε ο Ανδρέας Παπανδρέου να παντρευτεί τη Δήμητρα Λιάνη.
Η δική της δημόσια δράση
Πέρα από τον ρόλο της ως συζύγου και μητέρας, η Μαργαρίτα Παπανδρέου ανέπτυξε τη δική της κοινωνική και συγγραφική δραστηριότητα.
Ίδρυσε την Ένωση Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), της οποίας διετέλεσε πρόεδρος για οκτώ χρόνια. Ασχολήθηκε ενεργά με ζητήματα που αφορούσαν τη θέση των γυναικών στην κοινωνία, ενώ συμμετείχε και σε δράσεις για την ειρήνη.
Παράλληλα, έγραψε άρθρα και βιβλία, καταγράφοντας σκέψεις και εμπειρίες από τη ζωή της και τη δημόσια παρουσία της.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έζησε περισσότερο από έναν αιώνα, σε μια διαδρομή που περιλάμβανε την Αμερική, την Ελλάδα, τα χρόνια της δικτατορίας και τις μεγάλες πολιτικές αλλαγές της Μεταπολίτευσης. Το όνομά της συνδέθηκε με μία από τις πιο γνωστές πολιτικές οικογένειες της χώρας, αλλά και με τη δική της προσπάθεια να αναδείξει ζητήματα ισότητας και κοινωνικής συμμετοχής.
