Η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ απλώς υπογραμμίζει ότι τα «ιδιωτικά πανεπιστήμια» ουδέποτε αξιολογήθηκαν πραγματικά
Οποιοσδήποτε εργάζεται σε ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο γνωρίζει καλά τι σημαίνει μια διαδικασία πιστοποίησης ενός προπτυχιακού ή μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ): τον μεγάλο όγκο εγγράφων που πρέπει να συμπληρωθούν, τα στοιχεία που πρέπει να καταγραφούν, την τεκμηρίωση που πρέπει να γίνει και που συμπεριλαμβάνει και την αποτίμηση του αντίκτυπου που μπορεί να έχει το πρόγραμμα στην κοινωνία. Σε αυτό προστίθεται η διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης (πέραν της υποχρεωτικής ύπαρξης διαδικασιών εσωτερικής αξιολόγησης), ώστε τελικά να έρθει η πιστοποίηση. Όλα αυτά παίρνουν χρόνο, απαιτούν κόπο και χαρακτηρίζονται από μια πραγματική αυστηρότητα, που θα μπορούσε κάποιες στιγμές να χαρακτηριστεί ακόμη και υπερβολική, για να μην αναφερθούμε στην καθυστέρηση που μπορεί να υπάρξει ιδίως για ένα νέο πρόγραμμα. Όμως, τίποτα από όλα αυτά δεν ισχύει για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, τα οποία η κυβέρνηση διευκολύνει με κάθε δυνατό τρόπο.
Αφορμή για αυτή τη διαπίστωση, η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσε τις άδειες που είχαν πάρει ορισμένα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης – ΝΠΠΕ, κοινώς η τρέχουσα νομική μορφή που έχουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στη χώρα μας. Και αυτό γιατί αυτό που διαπίστωσε το ΣτΕ, «τα στοιχεία, που περιέχονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ». Δηλαδή, το ΣτΕ αποφάνθηκε ότι η αρμόδια αρχή για την αξιολόγηση των πανεπιστημίων, η ΕΘΑΑΕ, επέλεξε να μην θέσει αυστηρά κριτήρια για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Και εδώ είναι που αναδεικνύεται το ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στη χώρα μας δεν έχουν μια μακρά ακαδημαϊκή ιστορία, δράση και συνέχεια, όπως συμβαίνει με ένα δημόσιο πανεπιστήμιο. Σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο υπάρχει μια ιστορία, υπάρχουν συγκροτημένα Τμήματα και όργανα διοίκησης, υπάρχει μεγάλος αριθμός μελών ΔΕΠ που έχουν εκλεγεί μέσα από την αυστηρή διαδικασία που γίνεται μια εκλογή μελών ΔΕΠ, υπάρχουν πλήθος πτυχιούχοι και μετρήσιμο αποτύπωμα στην κοινωνία. Σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο τίποτα από τα παραπάνω δεν υπάρχει πέραν των όσων αναφέρει η αίτησή τους και τα στοιχεία που περιλαμβάνει, ενώ επιπροσθέτως για ένα τέτοιο ίδρυμα υπάρχει πάντα το ερώτημα εάν η εμπορευματοποίηση θα συνεπάγεται και υποβάθμιση της ποιότητας.
Για όλους αυτούς τους λόγους θα περίμενε εύλογα κανείς η διαδικασία πιστοποίησής τους να είναι ακόμη πιο αυστηρή σε σχέση με αυτή των δημοσίων πανεπιστημίων. Σε τελική ανάλυση και για να προσφέρει στον «καταναλωτή» των υπηρεσιών τους την εγγύηση ότι όντως το επίπεδο είναι υψηλό. Στην πράξη, όμως, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: τα δημόσια πανεπιστήμια καλούνται καθημερινά να αποδείξουν ότι δεν είναι ελέφαντες και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια διευκολύνθηκαν σε βαθμό που το ΣτΕ να ακυρώσει τις άδειες που τους είχαν χορηγηθεί.
Σοβαρά ερωτήματα γεννά επομένως το γεγονός ότι το υπουργείο Παιδείας έσπευσε ανακοινώνοντας ότι «δεν θα χαθεί το εξάμηνο» να κάνει σαφές ότι θα σπεύσει να «λύσει» το ζήτημα, με μόνο κριτήριο να μην χάσουν πελατεία τα ιδρύματα αυτά και όχι να υπάρξουν όντως εγγυήσεις ποιότητας. Για να μην αναφερθούμε στον ορίζοντα με ανάλογης ελαστικότητας κριτήρια τα «ιδρύματα» αυτά να θεωρούν ικανά να δέχονται δημόσια και ευρωπαϊκή ερευνητική δαπάνη, δηλαδή τα δημόσια πανεπιστήμια να στερηθούν τις χρηματοδοτήσεις που τα καθιστούν τις πραγματικές – και στους περισσότερους τομείς μόνες – «δεξαμενές σκέψης» της χώρας, για να ενισχυθούν αμφιβόλου ποιότητας «ιδρύματα», προς μεγάλη χαρά των «επενδυτών» τους, που έτσι θα μειώσουν ακόμη περιθώρια τα λειτουργικά έξοδά τους και θα αυξήσουν το περιθώριο κέρδους τους.
Όλα αυτά έχουν να κάνουν με τον τρόπο που για τη σημερινή κυβέρνηση το μη κρατικό, το ιδιωτικό, το κερδοφόρο (ενίοτε και κερδοσκοπικό) είναι εξ ορισμού και καλό και σίγουρα καλύτερο από το δημόσιο ή το κρατικό. Μόνο που αυτός ο νεοφιλελεύθερος καταναγκασμός καταλήγει να υπονομεύει τη δημόσια εκπαίδευση στη χώρα μας.
Την ίδια στιγμή αναδεικνύεται ένα σοβαρό πρόβλημα και με την ίδια τη λειτουργία της ΕΘΑΑΕ. Η κυβέρνηση έχει μια ιδεολογική εμμονή με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και προφανώς κάνει ανάλογες επιλογές. Η ΕΘΑΑΕ, όμως, ακόμη και εάν ο πρόεδρός της έχει τη στήριξη μόνο της κυβερνητικής παράταξης, δεν είναι τμήμα του κυβερνητικού μηχανισμού, ούτε θα έπρεπε να υπόκειται σε κομματικούς μηχανισμούς. Είναι μια Ανεξάρτητη Αρχή που υποτίθεται ότι σκοπό έχει να διασφαλίζει ένα δημόσιο αγαθό, την ανώτατη παιδεία. Καλό θα ήταν να το θυμάται κιόλας…
