Γιατί δεν συμφέρει την Τουρκία ένα «θερμό επεισόδιο» και η επιμονή της Αθήνας στο διεθνές δίκαιο. Μπορεί το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου να φέρει τρικυμία στα ελληνοτουρκικά;
Με τα ερωτήματα τι σημαίνει η κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής, αλλά και των κινήσεων, που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα από την πλευρά της Άγκυρας, όπως τα θαλάσσια πάρκα, αλλά και το επικείμενο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τα ελληνοτουρκικά έχουν επιστρέψει στην επικαιρότητα ως απειλή και πλέον χρωματίζονται έντονα και από την παρατεταμένη προεκλογική περίοδο.
Στην ατζέντα επιστρέφει και η συζήτηση για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, με το ερώτημα όχι αν το θέλει τελικά η Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να δημιουργήσει το οποιοδήποτε πρόβλημα κατά την εξέλιξη των ερευνών και την πόντιση του καλωδίου.
Ο Γεραπετρίτης για το καλώδιο
Σύμφωνα με τον Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, (ΒΗΜΑ της Κυριακής) «η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου αποτελεί έργο μείζονος σημασίας, το οποίο αίρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Η πρόσφατη είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector επιβεβαιώνει την οικονομοτεχνική βιωσιμότητα και την αξία του έργου. Είναι αυτονόητο ότι η χώρα μας, σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, θα πράξει τα προβλεπόμενα για την πλήρη και ανεμπόδιστη υλοποίησή του».
Η θέση της Τουρκίας
Το έργο δείχνει να μπαίνει σε τροχιά επανεκκίνησης, με την Τουρκία να διαμηνύει μέσω πηγών στον ΣΚΑΙ, ότι «όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες ερευνών ή εργασιών πόντισης σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η ίδια ισχυρίζεται ότι διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία (επικαλούμενη τη δική της θεωρία περί υφαλοκρηπίδας), το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων οφείλει να επικοινωνεί προηγουμένως με την Τουρκία μέσω της διπλωματικής οδού».
Με στόχο σύμφωνα με τις ίδιες πηγές «τον συντονισμό, την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων ή συγκρούσεων, καθώς και η διασφάλιση της απαραίτητης συνεργασίας».
Η «ενημέρωση» για την Τουρκία μεταφράζεται ως «άδεια» και έμμεση αναγνώριση των αιτιάσεων της στην περιοχή, σε μία περίοδο μάλιστα που οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις χαρακτηρίζονται τεκτονικές.
Ξανά στο δημόσιο διάλογο η Κάσος
Στην Αθήνα επανέρχεται το σενάριο της Κάσου ως επεισόδιο παρεμπόδισης των ερευνών για το καλώδιο, το 2024. Ωστόσο ο Γεραπετρίτης έχει διαψεύσει την ύπαρξη επεισοδίου και αναστολή των εργασιών του Ievoli Relume τον Ιούλιο του 2024 από το βήμα της Βουλής, υποστηρίζοντας ότι «υπήρξε ένας προγραμματισμός του ιταλικού πλοίου στο πλαίσιο των ερευνών που διεξάγονται όχι μόνο εντός χωρικών υδάτων, αλλά και στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Το πρόγραμμα αυτό έρευνας ολοκληρώθηκε απολύτως, δεν υπήρξε καμία απολύτως υποχώρηση».
Ανέφερε δε ότι «το ιταλικό πλοίο διεξήγαγε την έρευνά του, και μάλιστα για πολύ περισσότερες ώρες σε σχέση με τον αρχικό προγραμματισμό, σε θάλασσα Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Ελλάδος. Ουδέποτε ζητήθηκε άδεια, ουδέποτε θα ήταν δυνατόν να ζητηθεί άδεια, ουδέποτε υπήρξε καμία αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων Τουρκίας στην εκεί περιοχή, και ούτε θα ήταν ποτέ αυτό δυνατόν. Συνεχίζουμε σύμφωνα με τον προγραμματισμό μας την ενεργειακή διασφάλιση και αυτονομία της χώρας».
Πληροφορίες του in από αρμόδιες πηγές ανέφεραν για τα όσα συνέβησαν το 2024, ότι οι όποιες προσπάθειες της Τουρκίας για διαμαρτυρίες στο Υπουργείο Εξωτερικών, μέσω του τούρκου ΥΦΥΠΕΞ, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, ο οποίος προΐσταται της τουρκικής ομάδας του πολιτικού διαλόγου, έπεσαν στο κενό. Δόθηκε δε – σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες – απάντηση πως η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει ποτέ άδεια για έργα διασύνδεσης στα νησιά, ούτε να υποχωρήσει των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Μπορεί η Τουρκία να δημιουργήσει θερμό επεισόδιο με αφορμή των καλώδιο;
Το ζήτημα ωστόσο επανέρχεται έντονα στο δημόσιο διάλογο, πιο έντονα στη σκιά των αντιδράσεων της Άγκυρας το τελευταίο διάστημα.
Κυρίως στο αν η Άγκυρα θα προσπαθήσει να προκαλέσει κάποιο επεισόδιο, αυτή τη φορά, με φόντο και το σύνολο των κινήσεων της που εκφράζουν πάγιες θέσεις της, ωστόσο παραπέμπουν στο τέλος των «ήρεμων νερών».
Και σίγουρα εάν το έργο προχωρήσει τελικά, το ερώτημα είναι αν η Τουρκία θα θέλει να το χρησιμοποιήσει ως αφορμή για την πρόκληση ενός επεισοδίου στο πεδίο. Και μέχρι ποιου σημείου θα θελήσει να το φτάσει.
Η Ελλάδα αντιτάσσει το διεθνές δίκαιο, διαμηνύει σε όλους τους τόνους και διά του Υπουργού Εξωτερικών ότι θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και μένει να φανεί αν τελικά η Άγκυρα επιλέξει να δυναμιτίσει την κατάσταση ποια θα είναι η αντίδραση τόσο της ΕΕ, όσο και του ΝΑΤΟ.
Δεν συμφέρει το θερμό επεισόδιο την Τουρκία
Ενδεικτική είναι η δήλωση της Ινώς Αφεντούλη, Ειδικής Συμβούλου, του ΕΛΙΑΜΕΠ, Επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας, σε ερώτημα αν οι κινήσεις της Τουρκίας δείχνουν πως θα επιδιώξει ένα θερμό επεισόδιο, πως η Άγκυρα «δεν έχει κανένα λόγο την περίοδο που διανύουμε να προκαλέσει μια κρίση που δεν επιθυμεί κανείς από τους συμμάχους μας, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε και η ΕΕ.
Υπάρχουν τόσα ανοιχτά μέτωπα που μια κρίση μεταξύ δύο χωρών-μελών του ΝΑΤΟ θα συναντούσε πολύ έντονη αντίδραση. Θα ανέκοπτε την δυνατότητα συμμετοχής της Τουρκίας σε προγράμματα αμυντικής συνεργασίας με την ΕΕ, κάτι που την ενδιαφέρει και θα την καθιστούσε μέρος του προβλήματος ενώ αυτό που επιθυμεί είναι να εμφανίζεται ως χώρα που συμβάλει σε λύσεις, π.χ., στο Ουκρανικό».
Σε κάθε περίπτωση πάντως όπως τονίζουν αναλυτές και διπλωμάτες δεν δικαιολογείται εφησυχασμός της ελληνικής πλευράς ως προς την αναθεωρητική στρατηγική κατεύθυνση της Τουρκίας.
Την ίδια στιγμή απαιτείται και ψυχραιμία, σε συνδυασμό με μία ενεργητική πολιτική, που θα φέρει το θέμα και στην ΕΕ, ώστε να υπάρξουν οι απαραίτητες πρόνοιες και δηλώσεις.
Ενώ το θέμα των εθνικών δεν πρέπει να επιτραπεί να γίνει πεδίο ανταγωνισμού με εθνικιστικές κορώνες που θα παίξουν το παιχνίδι της ακροδεξιάς και θα δώσουν ενδεχομένως χώρο και στην κυβέρνηση για επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος, με τρόπο που θα ικανοποιεί τους ψηφοφόρους, αλλά δεν θα βάζει το θέμα στις σωστές του διαστάσεις.
