Εκατοντάδες γονιδιακές παραλλαγές βρέθηκαν να επηρεάζουν την προσωπικότητα, αν και o ρόλος του περιβάλλοντος δείχνει να είναι μακράν σημαντικότερος.
Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη για τη σχέση ανάμεσα στα γονίδια και την προσωπικότητα αποκάλυψε περίπου 1.200 γονιδιακές παραλλαγές που επηρεάζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας –αν και η επίδρασή τους είναι μάλλον μικρή σε σχέση με τον ρόλο του περιβάλλοντος.
Η μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature, η οποία καλύπτει περισσότερους από ένα εκατομμύριο εθελοντές, εξετάζει την επίδραση των γονιδίων στα πέντε κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που αναγνωρίζει η σημερινή ψυχολογία.
- τη δεκτικότητα, η οποία αφορά το πόσο ανοιχτό είναι ένα άτομο σε νέες εμπειρίες και διαφορετικούς τρόπους σκέψης
- την προσήνεια (ή συγκαταβατικότητα), η οποία αφορά την προθυμία συνεργασίας, την ενσυναίσθηση και την εμπιστοσύνη
- την εξωστρέφεια, δηλαδή το πόσο εκδηλωτικός είναι ένας άνθρωπος και πόσο απολαμβάνει την κοινωνική αλληλεπίδραση.
- την ευσυνειδησία, η οποία αφορά την υπευθυνότητα, την οργανωτικότητα και τη συνέπεια
- και τον νευρωτισμό, την τάση να νιώθει κανείς αρνητικά συναισθήματα όπως άγχος και ανησυχία
Ανάλογα με το κάθε χαρακτηριστικό της προσωπικότητας που εξετάστηκε, οι πιο συχνές γενετικές ποικιλομορφίες εξηγούν μόνο το 5 έως το 16 τοις εκατό των διαφορών μεταξύ των εθελοντών, αναφέρει η διεθνής ερευνητική ομάδα.
«Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό “γονίδιο της προσωπικότητας”» τόνισε ο Τεντ Σουάμπα του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Ακόμα και οι σημαντικότερες γονιδιακές ποικιλίες που εξέτασε η μελέτη είχαν σχετικά περιορισμένη επίδραση, ωστόσο οι επιδράσεις πολλών παραλλαγών μαζί μπορεί να είναι σημαντικές» πρόσθεσε.
Η μελέτη της επίδρασης του DNA στην προσωπικότητα και τη συμπεριφορά είναι γενικά δύσκολη υπόθεση αφού οι μεγάλες βάσεις γενετικών δεδομένων σπάνια περιλαμβάνουν ψυχομετρικές μετρήσεις.
Για να συγκεντρώσουν όσο γινόταν μεγαλύτερο στατιστικό δείγμα, η ερευνητική ομάδα (Revived Genomics of Personality Consortium) συνδύασε δεδομένα από 46 προηγούμενες μελέτες κοορτής που αντιστοιχούσαν σε 600.000 έως 1,14 εκατ. άτομα, ανάλογα με το χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.
Όλοι οι εθελοντές είχαν συμπληρώσει στάνταρτ ερωτηματολόγια μέτρησης της προσωπικότητας (όπως αυτό). Σε συνοδευτικό έγγραφο FAQ, η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι οι ψυχολόγοι συνεχίζουν να διαφωνούν πόσο αξιόπιστα είναι αυτά τα τεστ, τα οποία όμως χρησιμοποιούνται ευρέως.
Η ανάλυση επιβεβαιώνει ότι το περιβάλλον παίζει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Όταν όμως οι ερευνητές εξέτασαν ζεύγη συγγενών, όπως δίδυμα αδέλφια ή γονείς και παιδιά, διαπίστωσαν ότι το κοινό οικογενειακό περιβάλλον δεν εξηγεί δεν εξηγεί μεγάλο μέρος των διαφορών στην προσωπικότητά τους.
Επιπλέον, η ανάλυση δεν έδωσε ενδείξεις ότι οι άνθρωποι επιλέγουν συζύγους με προσωπικότητα παρόμοια με τη δική τους.
Ακόμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η γενετική της προσωπικότητας επηρεάζει πολλές πλευρές της ανθρώπινης ζωής και της υγείας. Οι γενετικές παραλλαγές που αναγνωρίστηκαν διαπιστώθηκε ότι συνδέονται με την ψυχική και σωματική υγεία, τη μακροζωία, το μορφωτικό επίπεδο και την επαγγελματική επιτυχία.
Για παράδειγμα, γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με την ευσυνειδησία σχετίζονταν με μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ παραλλαγές που συνδέονται με τη δεκτικότητα στην εμπειρία και την εξωστρέφεια σχετίζονταν με την τάση να είναι κανείς «νυχτερινός τύπος».
Τα ευρήματα, λένε οι ερευνητές, αναδεικνύουν την αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικής και περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, η μελέτη έδειξε ότι κοινές γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με τη δεκτικότητα προέβλεπαν την πιθανότητα να μετακομίσει κανείς σε κοσμοπολίτικες γειτονιές.
Με τη σειρά της, η διαμονή σε τέτοιες γειτονιές μπορεί να ενισχύει και να διαμορφώνει περαιτέρω το ίδιο το χαρακτηριστικό της δεκτικότητας.
«Η προσωπικότητα φαίνεται να παίζει ρόλο σχεδόν σε κάθε τομέα που εξετάζουμε. Ελπίζουμε ότι αυτή η μελέτη θα ενθαρρύνει πολλούς ακόμη επιστήμονες να συμπεριλάβουν τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας στις έρευνές τους» δήλωσε ο Σουάμπα.
«Για παράδειγμα, γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με τον νευρωτισμό προβλέπουν περισσότερες ημέρες νοσηλείας, κάτι που ενδιαφέρει τους γιατρούς και τους ερευνητές στον τομέα της υγείας. Αντίστοιχα, παραλλαγές που συνδέονται με τη δεκτικότητα στη νέα εμπειρία σχετίζονται με το εισόδημα και την αλλαγή εργασίας, κάτι που ενδιαφέρει τους ερευνητές που μελετούν την επαγγελματική πορεία».
