Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγες ώρες πριν την έκτακτη τηλεδιάσκεψη της ΕΕ για τη Θέουτα, σε άρθρο του στο Politico, κάνει λόγο για «εργαλειοποίηση του ασύλου με στόχο τη δημιουργία υβριδικών πιέσεων».
Οι τυποποιημένες διαδικασίες της Ευρώπης δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τα σενάρια στα οποία το άσυλο χρησιμοποιείται ως μέσο για την άσκηση υβριδικής πίεσης», γράφει μεταξύ άλλων ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο που δημοσίευσε το Politico. Ο πρωθυπουργό εξέφρασε μέσα από το κείμενό του την ανησυχία του για τους κινδύνους που εγκυμονεί η αύξηση των μεταναστευτικών ροών, ιδίως όταν αυτές λειτουργούν ως μέσο πίεσης.
Ο ίδιος αρχικά αναφέρει: «Το περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης έχει αλλάξει ριζικά». Τονίζει δε, πως «παράλληλα με τις συμβατικές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις, η ΕΕ αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο μια πιο ύπουλη μορφή υβριδικής πίεσης: τη σκόπιμη εκμετάλλευση της μετανάστευσης από κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες που επιδιώκουν να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, να υπονομεύσουν τη συνοχή της και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις».
Τι είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τη Θέουτα;
«Τα πρόσφατα γεγονότα στα σύνορα της Ευρώπης, και ιδίως στην ισπανική εξκλάβη της Θέουτα, αποτελούν την πιο πρόσφατη υπενθύμιση ότι η μετανάστευση δεν αποτελεί πλέον απλώς ανθρωπιστικό ζήτημα ή διαχειριστική πρόκληση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού», γράφει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγες ώρες πριν την τηλεδιάσεκψη της ΕΕ για τη Θέουτα.
Ο πρωθυπουργός συνέχισε υπογραμμίζοντας ότι: «Η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε αυτό το ζήτημα με το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Έχει θεσπίσει μηχανισμούς για τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης, συμπεριλαμβανομένης της ευελιξίας στις διαδικασίες της και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Ωστόσο, αυτά τα εργαλεία έχουν σχεδιαστεί για καταστάσεις που παραμένουν, στην ουσία, διαχειρίσιμες. Δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς σενάρια στα οποία η μετανάστευση χρησιμοποιείται ως όπλο, ή όπου οι ροές οργανώνονται, ενισχύονται ή διευκολύνονται με τρόπο που δημιουργεί μια de facto υβριδική πρόκληση».
«Βεβαίως, δεν γνωρίζουμε ακόμη τι προκάλεσε την κατάσταση που εκτυλίχθηκε στη Θέουτα την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, σενάρια όπως αυτά δεν είναι άνευ προηγουμένου», επισημαίνει.
Το παράδειγμα της Ελλάδας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο άρθρο γνώμης του εν συνεχεία, αναφέρεται στη μεταναστευτική κρίση που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια.
«Η Ελλάδα αντιμετώπισε παρόμοια κατάσταση στα χερσαία σύνορά της με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, όπως και η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Αυτό που παρατηρούμε σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά οι ξαφνικές, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων — μερικές φορές δεκάδες χιλιάδες μέσα σε λίγες μόνο ημέρες — που υπερφορτώνουν τις εθνικές δυνατότητες και δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της ΕΕ στο σύνολό της», εξηγεί.
Τι προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης για την αντιμετόπιση των μεταναστευτικών ροών;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημειώνει δε, πως: «σε τέτοιες ακραίες περιστάσεις, η άμεση και πλήρης εφαρμογή των τυπικών συστημάτων ασύλου και υποδοχής για όλους τους αφιχθέντες δεν είναι απλώς δύσκολη — είναι συχνά αδύνατη. Τα συστήματα κινδυνεύουν να παραλύσουν, η εμπιστοσύνη του κοινού υπονομεύεται και η ίδια η λειτουργία του Σένγκεν τίθεται υπό πίεση». Για αυτό το λόγο και ο πρωθυπουργός τονίζει ότι «η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει αυτό το κενό και να δράσει αποφασιστικά».
Ο ίδιος μάλιστα, συμβουλεύει τους ετέρους του στην Ευρωπαϊκή Ενωση να πάρουν συνολικά μέτρα. «Αυτό που απαιτείται είναι ένα ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για περιπτώσεις μαζικής και εκμεταλλευόμενης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια για την ενεργοποίησή του. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να συνδυάζουν ποσοτικά στοιχεία — όπως η κλίμακα και ο ρυθμός των αφίξεων σε σχέση με τη χωρητικότητα μιας χώρας — με ποιοτικούς δείκτες, συμπεριλαμβανομένων τυχόν ενδείξεων συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων».
«Μόλις ενεργοποιηθεί στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένα καθορισμένου καθεστώτος έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να επιτρέψει προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις τυπικές διαδικασίες. Οι ταχείες διαδικασίες ασύλου πρέπει επίσης να συνεχίσουν να αποτελούν μέρος του εργαλείου, ιδίως για άτομα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης για διεθνή προστασία», προσθέτει.
Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι «αυτό δεν αρκεί». «Η Ευρώπη πρέπει να είναι ειλικρινής όσον αφορά τα όρια των ταχείων διαδικασιών ασύλου της. Σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές καταστάσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης — είτε στα χερσαία σύνορα είτε μετά από μαζικές αφίξεις δια θαλάσσης — θα πρέπει να παρέχεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα, στο πλαίσιο ενός ειδικού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, να αναστέλλουν προσωρινά τις αιτήσεις ασύλου για νεοαφιχθέντες, προχωρώντας παράλληλα στην ταχεία επαναπροώθηση όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής, σε πλήρη συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις της ΕΕ», συμπληρώνει.
«Ο πλήρης σεβασμός του δικαίου της ΕΕ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της αρχής της μη επαναπροώθησης παραμένει αδιαπραγμάτευτος»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γράφει επίσης στο κείμενό του, πως: «δεν πρόκειται για απόκλιση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά για μια απαραίτητη προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες».
«Επιπλέον, οποιαδήποτε τέτοια μέτρα πρέπει να έχουν αυστηρά καθορισμένη χρονική διάρκεια, να είναι αναλογικά και να υπόκεινται σε ισχυρές διασφαλίσεις. Ο πλήρης σεβασμός του δικαίου της ΕΕ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της αρχής της μη επαναπροώθησης παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Ταυτόχρονα, η διασφάλιση των διεθνών υποχρεώσεων πρέπει να συμβαδίζει με την ικανότητα της ΕΕ να προστατεύει τα σύνορά της και να διαφυλάσσει την εσωτερική της σταθερότητα», τονίζει.
Ο πρωθυπουργός επισημαίνει ακόμα, πως: «είναι κρίσιμο ότι αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς γνήσια ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Κανένα κράτος μέλος που αντιμετωπίζει αυτού του είδους την πίεση δεν πρέπει να μένει μόνο του. Η επιχειρησιακή υποστήριξη από τους οργανισμούς της ΕΕ, οι συντονισμένες προσπάθειες επιστροφής και η οικονομική και τεχνική βοήθεια πρέπει να κινητοποιούνται αυτόματα κάθε φορά που ενεργοποιείται ένας μηχανισμός προς τον σκοπό αυτό».
Προειδοποιεί δε, πως «χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, οι κίνδυνοι είναι προφανείς. Οι χώρες πρώτης γραμμής παραμένουν εκτεθειμένες, αυξάνονται τα κίνητρα για εχθρικούς παράγοντες να εκμεταλλευτούν τη μετανάστευση για γεωπολιτικούς σκοπούς και οι εσωτερικές διαιρέσεις εντός της Ένωσης βαθαίνουν. Το πιο σημαντικό είναι ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά, δίκαια και συλλογικά τα σύνορά της θα συνεχίσει να υπονομεύεται».
«Η μετανάστευση δεν αποτελεί εξαίρεση»
«Η Ευρώπη πάντα προσαρμόζει τις πολιτικές της στις μεταβαλλόμενες πραγματικότητες. Η μετανάστευση δεν αποτελεί εξαίρεση. Και το να αναγνωρίζουμε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο δεν είναι καταστροφολογία — είναι ρεαλισμός», προσθέτει ο πρωθυπουργός.
Τέλος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης καταλήγει ότι: «η ΕΕ πρέπει πλέον να εφοδιαστεί με τα νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία που απαιτούνται για να υπερασπιστεί τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέψει όσους επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν την ανοιχτή της στάση και να ανταποκριθεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα με αποφασιστικότητα, σύμφωνα με το νόμο και συλλογικά».
