Την ανάγκη καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις Περιφερειακές Ενότητες Ρόδου, Κω, Καρπάθου και Καλύμνου θα συζητήσει το Περιφερειακό Συμβούλιο στη συνεδρίασή του την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου, μετά τη διερεύνηση των αναγκών και των διαθέσιμων αποθεμάτων αδρανών υλικών στον Νομό Δωδεκανήσου στην οποία προχώρησαν οι αρμόδιες υπηρεσίες διαπιστώνοντας ότι η υφιστάμενη παραγωγή δεν επαρκεί για την κάλυψη της ζήτησης, ιδιαίτερα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχει καθοριστεί μία μόνο λατομική περιοχή για αδρανή υλικά στη θέση «Βαθειά Λαγκάδα» στον Ξηρόκαμπο Λέρου. Η περιοχή, που αρχικά καθορίστηκε το 1995 σε έκταση 241,65 στρεμμάτων, επανακαθορίστηκε το 2003 στα 460,95 στρέμματα και σήμερα φιλοξενεί δύο λατομικούς χώρους συνολικής έκτασης 233,28 στρεμμάτων.
Η λατομική περιοχή της Λέρου λειτουργεί από το 1997 με σκοπό να καλύπτει τις ανάγκες των Δωδεκανήσων, πλην της Ρόδου. Με βάση τα στοιχεία της εταιρείας που την εκμεταλλεύεται, η εγκατάσταση μπορεί να παράγει περίπου 600.000 τόνους αδρανών ετησίως, ενώ τα σημερινά αποθέματα ανέρχονται σε περίπου 4 εκατομμύρια τόνους. Από τη Λέρο τροφοδοτούνται μια σειρά από νησιά, μεταξύ άλλων η Κως, η Κάλυμνος, η Πάτμος, οι Λειψοί, η Νίσυρος, η Τήλος, η Σύμη, η Χάλκη, η Κάρπαθος και το Καστελλόριζο.
Η διεύθυνση Φυσικών Πόρων, Ενέργειας και Βιομηχανίας που κατέθεσε και τη σχετική εισήγηση για τη συζήτηση του θέματος εκτιμά ότι, με δεδομένη την αυξητική τάση της ζήτησης, η διάρκεια ζωής των σημερινών αποθεμάτων δεν ξεπερνά περίπου τα πέντε χρόνια. Πρόκειται για κρίσιμο χρονικό ορίζοντα, καθώς η δημιουργία ενός νέου λατομείου δεν είναι άμεση διαδικασία, αλλά απαιτεί αδειοδοτήσεις και σημαντικές προπαρασκευαστικές εργασίες που μπορούν να διαρκέσουν αρκετά χρόνια.
Οι ανάγκες ξεπερνούν κατά πολύ την παραγωγή
Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τους δήμους, τις υπηρεσίες της Περιφέρειας και άλλους φορείς καταγράφουν συνολικές ανάγκες για τα Δωδεκάνησα περίπου 1,45 εκατ. τόνους αδρανών υλικών ετησίως, πάνω από 7,23 εκατ. τόνους σε ορίζοντα πενταετίας και περίπου 47,64 εκατ. τόνους σε βάθος 40 ετών. Η υπηρεσία μάλιστα χαρακτηρίζει τις εκτιμήσεις αυτές συντηρητικές, καθώς δεν ανταποκρίθηκαν όλοι οι φορείς από τους οποίους ζητήθηκαν στοιχεία.
Απέναντι σε αυτή τη ζήτηση, η υφιστάμενη λατομική περιοχή της Λέρου και οι μονάδες παραγωγής αδρανών από Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) μπορούν να προσφέρουν συνολικά περίπου 790.096 τόνους ετησίως, περίπου 4,95 εκατ. τόνους στην πενταετία και 11,6 εκατ. τόνους σε βάθος 40 ετών. Το αποτέλεσμα είναι αρνητικό ισοζύγιο περίπου 656.747 τόνων σε ετήσια βάση, 2,28 εκατ. τόνων στην πενταετία και 36,03 εκατ. τόνων στην 40ετία.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ρόδου και της Κω, όπου οι εκτιμώμενες ανάγκες σε βάθος 40 ετών ανέρχονται αντίστοιχα σε περίπου 14,49 και 13,62 εκατ. τόνους. Για την Κάρπαθο εκτιμώνται σε 8 εκατ. τόνους και για την Κάλυμνο σε 11,53 εκατ. τόνους.
Ακριβές μεταφορές και αυξανόμενος κίνδυνος ελλείψεων
Η εξάρτηση από μία κεντρική πηγή τροφοδοσίας δημιουργεί παράλληλα σημαντικό μεταφορικό κόστος, ιδιαίτερα για τα πιο απομακρυσμένα νησιά. Σύμφωνα με την εισήγηση, σήμερα τα μεταφορικά από τη Λέρο προς κοντινότερα νησιά, όπως η Κως, οι Λειψοί και η Πάτμος, κινούνται περίπου στα 3-4 ευρώ ανά τόνο, ενώ προς το Καστελλόριζο μπορούν να φτάσουν τα 10 ευρώ ανά τόνο, χωρίς να υπολογίζεται η μεταφορά από το λιμάνι μέχρι το σημείο κατανάλωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μεταφορικό κόστος ξεπερνά την ίδια την αξία του προϊόντος.
Στην εξίσωση προστίθεται και η παραγωγή ανακυκλωμένων αδρανών από μονάδες ΑΕΚΚ. Ωστόσο, τα ανακυκλωμένα αδρανή δεν μπορούν να υποκαταστήσουν σε όλες τις χρήσεις τα φυσικά αδρανή, καθώς η χρήση τους εξαρτάται από τις τεχνικές προδιαγραφές και τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις. Ειδικότερα, η υπηρεσία επισημαίνει περιορισμούς στη χρήση τους σε δομικό σκυρόδεμα και σε έργα όπου απαιτούνται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά φυσικών αδρανών.
Από το 1991 μέχρι σήμερα
Σημειώνεται ότι για τις περισσότερες Περιφερειακές Ενότητες των Δωδεκανήσων είχαν εκδοθεί ήδη από τη δεκαετία του 1990 αποφάσεις μη καθορισμού λατομικών περιοχών: στην Κάρπαθο το 1991, στη Ρόδο το 1993, στην Πάτμο το 1995 και στην Κάλυμνο το 1995, ενώ το 2008 υπήρξε και απόφαση μη επανακαθορισμού λατομικής περιοχής στην Πάτμο.
Η προσπάθεια να ανοίξει ο δρόμος για νέα περιοχή επανήλθε τα τελευταία χρόνια. Το 2021 κατατέθηκε αίτηση για καθορισμό λατομικής περιοχής στην Αστυπάλαια και ακολούθησε σχετική εισήγηση και απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου το 2022. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, ωστόσο, απάντησε αρνητικά, επικαλούμενη την ανάγκη να προηγηθεί ο έλεγχος επάρκειας αδρανών σε επίπεδο Νομού για περίοδο 40 ετών. Το αίτημα επανήλθε το 2025 με συμπληρωματικά στοιχεία και, σύμφωνα με την εισήγηση, αναμένεται να εξεταστεί από την αρμόδια Επιτροπή μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας διερεύνησης επάρκειας.
Η Περιφέρεια, προκειμένου να επανεκκινήσει τη διαδικασία, προχώρησε μάλιστα στην ανάθεση υπηρεσίας τεχνικού συμβούλου για την υποστήριξη της Διεύθυνσης στη διερεύνηση της επάρκειας των αδρανών και στον καθορισμό νέων λατομικών περιοχών.
Το αίτημα προς το Περιφερειακό Συμβούλιο
Η αρμόδια Διεύθυνση ζητά θετική γνωμοδότηση για την αναγκαιότητα καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις Π.Ε. Ρόδου, Κω, Καρπάθου και Καλύμνου, με βάση τα προβλεπόμενα στον Ν. 4512/2018.
Στόχος, όπως αναφέρεται στην εισήγηση, είναι να διασφαλιστεί η ομαλή τροφοδοσία της αγοράς, η ορθολογική κατανομή των λατομικών περιοχών σε σχέση με τα κέντρα κατανάλωσης, ο υγιής ανταγωνισμός και, τελικά, η επάρκεια αδρανών υλικών σε ολόκληρο τον Νομό Δωδεκανήσου.
Η υπηρεσία επισημαίνει παράλληλα ότι η έλλειψη οργανωμένων και επαρκών πηγών τροφοδοσίας μπορεί να οδηγήσει σε ακριβές μεταφορές από την ηπειρωτική χώρα ή σε εισαγωγές, ενώ, σύμφωνα με την εισήγηση, η ανεπάρκεια μπορεί να δημιουργήσει ακόμη και κίνητρα για παράνομη εξόρυξη, με συνέπειες για το περιβάλλον, την ασφάλεια των κατασκευών και τα δημόσια έσοδα.
Η αρμόδια υπηρεσία θεωρεί ότι το υφιστάμενο απόθεμα της Λέρου έχει περιορισμένο ορίζοντα ζωής, ενώ η απόσταση ανάμεσα στις πραγματικές ανάγκες και στην παραγωγική δυνατότητα διευρύνεται. Η έναρξη της διαδικασίας καθορισμού νέων περιοχών κρίνεται, επομένως, αναγκαία ώστε να υπάρξει χρόνος για τον απαιτούμενο σχεδιασμό, τις μελέτες και τις αδειοδοτήσεις πριν εμφανιστεί στην αγορά σοβαρό έλλειμμα αδρανών υλικών.
Πηγή:rodiaki.gr
