Ο Πρωθυπουργός προσπάθησε να εκβιάσει τους ψηφοφόρους αντιπαραβάλλοντας μικροπαροχές στον υποτιθέμενο κίνδυνο καταστροφής που θα έρθει εάν δεν επενεκλεγεί
«– Και για πείτε μου, σε ποιες κοινωνικές κατηγορίες χάνουμε εκλογικά;
– Στους αγρότες που αισθάνονται ότι τους έχετε ξεχάσει και περιθωριοποιήσει, στους ελεύθερους επαγγελματίες που αισθάνονται ότι έχετε φορτώσει παραπάνω φορολογικά βάρη με τα τεκμήρια, στους τρίτεκνους που υποτίθεται ότι είναι κατεξοχήν κοινωνική κατηγορία με αναφορά στη Νέα Δημοκρατία και στους δημόσιους υπαλλήλους που τους έχετε φτωχοποιήσει και αισθάνονται ότι δεν παίρνουν καν όσα δικαιούνται στον ιδιωτικό τομέα. Αυτά μας λένε τα focus group και οι έρευνες.
– Ωραία, να δώσουμε φορολοαπαλλαγές στους αγρότες και στους τρίτεκνους, να χαλαρώσουμε κάπως τα τεκμήρια, και να δώσουμε στους δημοσίους υπαλλήλους κάτι που να μοιάζει με 13ο μισθό. Κυριάκο (Πιερρακάκη) μας βγαίνουν τα νούμερα;
– Πρόεδρε δεν μπορούμε να δώσουμε 13 μισθό τώρα, γιατί έχουμε πει σε όλους τους τόνους ότι θα μας ρίξει στα βράχια.
– Ας δώσουμε το επίδομα από το 2027. Να έχουν και ένα κίνητρο να μας ψηφίσουν. Εάν τους δώσουμε τώρα, θα τσεπώσουν τα λεφτά και μετά θα πάνε να ψηφίσουν Τσίπρα. Υπάρχει κάτι που φοβούνται;
– Ναι, το χάος, κύριε πρόεδρε, και την αβεβαιότητα. Δεν θέλουν να ξαναζήσουν μεγάλη κρίση.
– Ωραία, ας επιμείνουμε στα διλήμματα. Ή εμείς ή το χάος».
Προφανώς και δεν έχω καμία απόδειξη ότι έτσι έγινε ο διάλογος στο Μέγαρο Μαξίμου. Και σε αντίθεση με αρκετούς άλλους «συναδέλφους» δεν συνηθίζω να πουλάω διηγήματα για ρεπορτάζ.
Όμως, εάν το σκεφτούμε πολιτικά, κάπως έτσι πρέπει να έγινε ο διάλογος ανάμεσα στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τους επικοινωνιολόγους του και τα στελέχη της κυβέρνησης που επεξεργάστηκαν το πακέτο κυβερνητικών προτάσεων που παρουσιάστηκε στη Θεσσαλονίκη.
Η κυβέρνηση ξέρει πολύ καλά τα δεδομένα. Γνωρίζει ότι προς το παρόν έχει την πιο συμπαγή εκλογική βάση, αλλά αυτή δεν μπορεί να της δώσει ούτε αυτοδυναμία, ούτε ένα ισχυρό πάνω χέρι σε περίπτωση που θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί συγκυβέρνηση.
Ξέρει καλά από τις έρευνες κοινής γνώμης – τις πραγματικές και όχι αυτές που παραγγέλνουν στις «εταιρείες» που μετά πληρώνονται από «παραδοτέα» σε υπουργεία – ότι έχει μπροστά της ένα τείχος δυσπιστίας από τη μεριά της κοινωνίας, ότι έχει χάσει την εμπιστοσύνη της εξαιτίας μιας κρίσης κόστους ζωής που διαρκώς διαψεύδει την εικόνα «ευημερίας των δεικτών» στην οποία επενδύει η κυβέρνηση, αλλά και εξαιτίας μιας διάχυτης αίσθησης διαφθοράς και χειραγώγησης θεσμών όπως η δικαιοσύνη.
Και βέβαια, γνωρίζει πολύ καλά τα κοινωνικά στρώματα στα οποία έχει τις μεγαλύτερες απώλειες:
Στους αγρότες, μια κατηγορία που κάποτε έβαφε γαλάζιο τον εκλογικό χάρτη και τώρα αισθάνονται στο περιθώριο μιας κυβέρνησης που προνομιμοποιεί τον τουρισμό, το real estate και τα date centers παρά τον πρωτογενή τομέα.
Στους ελεύθερους επαγγελματίες που αισθάνονται ότι εξακολουθούν να υπερφορολογούνται και μέσω των τεκμηρίων να τιμωρούνται ακόμη και εάν μια χρονιά δεν τα πάνε και τόσο καλά.
Και βέβαια στους δημοσίους υπαλλήλους που από την εποχή των Μνημονίων έχουν γίνει τα βασικά στηρίγματα του προϋπολογισμού μέσα από τη συνεχή φτωχοποίησή τους.
Όμως, καταλαβαίνει ότι δεν αρκεί απλώς να δώσει κάτι σε μερικά κοινωνικά στρώματα. Σε τελική ανάλυση, όποιος μελετήσει την εκλογική ιστορία της Μεταπολίτευσης θα δει ότι δεν ήταν λίγες οι κυβερνήσεις που έκαναν προεκλογικές παροχές, αλλά παρ’ όλα αυτά έχασαν τις εκλογές. Το «Τσοβόλα δώστα όλα» του Ανδρέα Παπανδρέου στις εκλογές του 1989 βοήθησε κάπως τα πράγματα στα λαϊκά στρώματα, αλλά δεν απέτρεψε μια απώλεια 6,69% και την πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας.
Γι’ αυτόν τον λόγο και η κυβέρνηση γνωρίζει ότι το πραγματικά αδύναμο σημείο της είναι ότι δεν έχει ένα όραμα να προσφέρει στο εκλογικό σώμα.
Για την ακρίβεια το όραμά της περιορίζεται στο να επαναλαμβάνει ότι είναι η καλύτερη δυνατή κυβέρνηση που μπορεί να έχει η χώρα και κατά συνέπεια αυτό που υπόσχεται είναι η συνέχιση της σημερινής κατάστασης. Σε τελική ανάλυση είναι πολύ δύσκολο για μια κυβέρνηση που θα πάει σε εκλογές με δύο τετραετίες διακυβέρνησης να πείσει ότι θα κάνει κάτι πολύ διαφορετικό.
Όμως, αυτό τη φέρνει, αντικειμενικά, σε μια δύσκολη θέση: την ώρα που δεν έχει, επί της ουσίας, να προσφέρει μια πραγματική αλλαγή πολιτική, διαπιστώνει ότι οι πολίτες είναι ολοένα και πιο δύσπιστοι απέναντι στο συνολικό πολιτικό της αποτύπωμα και όχι μόνο απέναντι σε συγκεκριμένα μέτρα ή πολιτικές.
Αυτό εξηγεί και γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης ουσιαστικά επέστρεψε στη λογική των διλημμάτων και επέμεινε να παρουσιάζει τη Νέα Δημοκρατία ως τη μόνη επιλογή που δεν οδηγεί σε ένα υποτιθέμενο «χάος» ή στην καταστροφή.
Μόνο που δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι αυτό θα έχει την επιθυμητή απήχηση. Καταρχάς γιατί οι πολίτες δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι βιώνουν τη σημερινή πραγματικότητα με «αίσθημα ασφαλείας».
Για αρκετούς η οικονομική ανασφάλεια είναι πολύ έντονη, το ίδιο και η αίσθηση ότι δεν υπάρχει κάποια πιο θετική προοπτική από τη συνέχιση της σημερινής κατάστασης. Αυτό εξηγεί και γιατί στις δημοσκοπήσεις έχει καταγραφεί και ένα πολύ υψηλό ποσοστό επιθυμίας πολιτικής αλλαγής.
Το δεύτερο είναι ότι δεν είμαστε στο 2015, ούτε καν στο 2019, οι πολίτες έχουν πια μια αρκετά πιο ισορροπημένη και λιγότερο φορτισμένη εκτίμηση των όσων έγιναν τότε και έχουν αντιληφθεί ότι την περίοδο 2015-2019 έγιναν κρίσιμα βήματα για να σταθεί η χώρα στα πόδια της. Αυτό σημαίνει ότι μια ορισμένη οικονομική «τρομολαγνεία» ακούγεται πια στα αυτιά των πολιτών ως αυτό που πραγματικά είναι: προεκλογική ρητορική και τίποτα παραπάνω.
Και το τρίτο είναι ότι η κυβέρνηση δεν αντιλαμβάνεται ότι με τον συνδυασμό ανάμεσα στη θριαμβολογία για το πόσο καλά πάει η οικονομία και το γεγονός ότι προχωρά σε έστω και «μετρημένες» προεκλογικές παροχές, στην πραγματικότητα διαψεύδει η ίδια τη μυθολογία ότι δεν υπάρχει περιθώριο για διαφορετική πολιτική.
Αντιθέτως, αποδεικνύει ότι δεν υπάρχουν μονόδρομοι και αυτό που κρίνει τελικά τις επιλογές δεν είναι κάποια αναπόδραστη οικονομική νομοτέλεια, αλλά το ποια κοινωνικά συμφέροντα θέλει μια κυβέρνηση να (εξ)υπηρετήσει.
Και οι πολίτες, ανεξαρτήτως παροχών της τελευταίας στιγμής, αυτή τη στιγμή όντως αναζητούν μια διακυβέρνηση που να μπορεί να εκπροσωπήσει πραγματικά τα λαϊκά συμφέροντα και τη μεσαία τάξη. Και ολοένα και περισσότερο συνειδητοποιούν ότι αυτή δεν μπορεί να είναι άλλη μια διακυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
