Η Ρόδος «χτίζει» την υποψηφιότητά της για τη Μεσογειακή Πρωτεύουσα Πολιτισμού 2028

Παρουσιάστηκε στους εκπροσώπους των πολιτιστικών φορέων το πλαίσιο και η φιλοσοφία της διεκδίκησης

Με τη συμμετοχή εκπροσώπων πολιτιστικών φορέων, συλλόγων και δημιουργικών ομάδων πραγματοποιήθηκε η πρώτη διαβούλευση για την υποψηφιότητα της Ρόδου για τον τίτλο της «Μεσογειακής Πρωτεύουσας Πολιτισμού και Διαλόγου 2028».

Η συνάντηση οργανώθηκε από τον Δήμο Ρόδου στη νέα πτέρυγα του Νεστορίδειου Μελάθρου και είχε ως βασικό στόχο να παρουσιαστεί η φιλοσοφία της υποψηφιότητας, αλλά και να καταγραφούν προτάσεις και ιδέες από τους ανθρώπους του πολιτισμού και της δημιουργικής κοινότητας του νησιού.

Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης δόθηκε το πρώτο στίγμα για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει ο φάκελος της Ρόδου. Το περιεχόμενό του, ωστόσο, δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, λόγω του ανταγωνιστικού χαρακτήρα της διαδικασίας. Η υποψηφιότητα θα πρέπει να κατατεθεί έως τις 31 Αυγούστου, ενώ η ανακοίνωση των δύο πόλεων που θα αναλάβουν τον τίτλο για το 2028 αναμένεται στα τέλη Νοεμβρίου του 2026.

Ο Δήμος Ρόδου έχει αποφασίσει να διεκδικήσει επίσημα έναν διεθνή θεσμό που διοργανώνεται από την Ένωση για τη Μεσόγειο και το Ίδρυμα Anna Lindh. Πρόκειται για έναν σχετικά νέο θεσμό, ο οποίος δημιουργήθηκε το 2022 με απόφαση των υπουργών Εξωτερικών των 43 κρατών-μελών, με στόχο να ενισχυθεί ο πολιτιστικός διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των δύο ακτών της Μεσογείου.

Κάθε χρόνο ο τίτλος απονέμεται σε δύο πόλεις, οι οποίες βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές της Μεσογείου. Οι πόλεις που επιλέγονται καλούνται να αναπτύξουν ένα κοινό πρόγραμμα δράσεων με επίκεντρο τον διαπολιτισμικό διάλογο, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο θεσμός ξεκίνησε το 2025 με την Αλεξάνδρεια και τα Τίρανα, ενώ για το 2026 επιλέχθηκαν η Μαδέρα στην Ιταλία και η Σισουάν στο Μαρόκο. Για το 2027, τη σκυτάλη θα πάρουν η Κόρδοβα στην Ισπανία και η Σιδόνη στον Λίβανο.

Η διεθνής διάσταση της υποψηφιότητας

Σημαντικό ρόλο στη διοργάνωση του θεσμού έχουν δύο διεθνείς οργανισμοί, η Ένωση για τη Μεσόγειο και το Ίδρυμα Anna Lindh, στους οποίους συμμετέχει και η Ελλάδα.

Η Ένωση για τη Μεσόγειο, με έδρα τη Βαρκελώνη, αποτελεί έναν σημαντικό χώρο περιφερειακής συνεργασίας, καθώς συμμετέχουν σε αυτή τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 16 χώρες της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου. Οι δράσεις της επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στη συνεργασία, τη σταθερότητα, τη διαπολιτισμική προσέγγιση, τη νεολαία, τις γυναίκες, αλλά και σε ζητήματα όπως το περιβάλλον, οι θαλάσσιες μεταφορές και η ενεργειακή ασφάλεια.

Το Ίδρυμα Anna Lindh, που ιδρύθηκε το 2005 και έχει έδρα την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, δραστηριοποιείται στον τομέα του πολιτιστικού διαλόγου, της συμπερίληψης και της αμοιβαίας κατανόησης. Μέσω του δικτύου του συνδέει περισσότερες από 4.500 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στις 43 χώρες της Ευρωμεσογείου.

Η Ρόδος έχει ήδη αναπτύξει σημαντικές σχέσεις με το Ίδρυμα Anna Lindh. Στο παρελθόν έχει φιλοξενήσει δύο εθνικές συναντήσεις, ενώ μέσω του Σπιτιού της Ευρώπης έχουν πραγματοποιηθεί δράσεις και προγράμματα που αφορούν τη νεολαία και την ευρωμεσογειακή συνεργασία. Παράλληλα, τοπικοί φορείς έχουν αξιοποιήσει τα εργαλεία και τις δυνατότητες του ιδρύματος, συμμετέχοντας σε δράσεις με διεθνή χαρακτήρα.

Τα οφέλη για τη Ρόδο

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο πρόεδρος του Σπιτιού της Ευρώπης στη Ρόδο, Μιχάλης Καβουκλής, αναφέρθηκε στις δυνατότητες που μπορεί να δημιουργήσει για το νησί η κατάκτηση του τίτλου.

Όπως ανέφερε, η Μεσογειακή Πρωτεύουσα Πολιτισμού μπορεί να προσφέρει σημαντική διεθνή προβολή στη Ρόδο, να ενισχύσει τον πολιτιστικό και δημιουργικό τομέα, να συμβάλει στην τοπική οικονομία και τον τουρισμό και να εντάξει το νησί σε ένα ευρύτερο δίκτυο διεθνών συνεργασιών.

Παράλληλα, η διεκδίκηση του τίτλου μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για την αναβάθμιση των πολιτιστικών υποδομών και την ενίσχυση των δεξιοτήτων των τοπικών φορέων.

Οι δράσεις της Μεσογειακής Πρωτεύουσας ξεκινούν συνήθως την άνοιξη και συνεχίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τόσο υφιστάμενες όσο και νέες μεγάλες πολιτιστικές δράσεις, ενώ η διοργάνωση ολοκληρώνεται επίσημα στις 28 Νοεμβρίου.

«Δεν πρόκειται απλώς για έναν τίτλο»

Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Στάθης Μανουσάκης, ευχαρίστησε τους εκπροσώπους των φορέων για τη συμμετοχή τους και υπογράμμισε ότι η συμβολή τους είναι καθοριστική για την πορεία της υποψηφιότητας.

Όπως τόνισε, η ανάληψη του τίτλου δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια απλή τιμητική διάκριση ή ως μια σειρά πολιτιστικών εκδηλώσεων που θα πραγματοποιηθούν μέσα σε ένα έτος. Αντίθετα, μπορεί να λειτουργήσει ως αναπτυξιακό εργαλείο για τη Ρόδο και ως αφετηρία για μια νέα πολιτιστική στρατηγική.

Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η Ρόδος να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωμεσογειακό χάρτη και να αναδειχθεί σε διεθνή κόμβο πολιτιστικής διπλωματίας και διαλόγου. Παράλληλα, η προσπάθεια μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, να στηρίξει την τοπική δημιουργική βιομηχανία, να ενισχύσει τον βιώσιμο τουρισμό και να δώσει μεγαλύτερο ρόλο στην κοινωνία των πολιτών.

Ο κ. Μανουσάκης σημείωσε ακόμη ότι η υποψηφιότητα μπορεί να αποτελέσει αφορμή για τη δημιουργία νέων θεσμών και συνεργασιών, οι οποίοι θα ενισχύσουν την εξωστρέφεια των καλλιτεχνών και των δημιουργικών δυνάμεων του τόπου, δημιουργώντας παράλληλα νέες δυνατότητες σύνδεσης του πολιτισμού με την οικονομία και τη φιλοξενία.

Το πολιτιστικό πλεονέκτημα της Ρόδου

Στη μοναδική θέση που διαθέτει η Ρόδος ως τόπος συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών αναφέρθηκε η πρόεδρος του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης του Δήμου Ρόδου, Σουσάνα Καρδούλια.

Όπως επεσήμανε, η Ρόδος δεν χρειάζεται να δημιουργήσει από την αρχή μια ταυτότητα ως σημείο συνάντησης πολιτισμών, καθώς αυτή αποτελεί ήδη μέρος της ιστορίας, της γεωγραφίας και της πολυπολιτισμικής φυσιογνωμίας της.

Η ίδια υπογράμμισε ότι η υποψηφιότητα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα συνολικό πολιτιστικό όραμα και όχι απλώς ως μια διοργάνωση πολλών εκδηλώσεων. Στο πλαίσιο αυτό πρότεινε έναν κεντρικό άξονα για την υποψηφιότητα, με το σύνθημα: «Ρόδος, μια θάλασσα, πολλοί πολιτισμοί, ένας διάλογος».

Οι φορείς κατέθεσαν τις προτάσεις τους

Η παρουσίαση της κεντρικής ιδέας της υποψηφιότητας έγινε από την ειδική σύμβουλο του Δήμου Ρόδου σε θέματα πολιτισμού και πολιτιστικής διοίκησης και ιστορικό τέχνης, Πόλυ Χατζημάρκου.

Στη συνάντηση συμμετείχε επίσης ο πρόεδρος των νέων πόλεων που φιλοξενούν Μνημεία της UNESCO, Στέφανος Κατσούλης.

Το τελευταίο μέρος της εκδήλωσης είχε διαδραστικό χαρακτήρα. Οι εκπρόσωποι των πολιτιστικών φορέων και των δημιουργικών ομάδων κλήθηκαν να καταθέσουν τις δικές τους ιδέες και προτάσεις, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της τεχνικής αίτησης που θα υποβάλει η Ρόδος.

Η διαδικασία αυτή αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας, με στόχο η υποψηφιότητα να εκφράζει όχι μόνο τον Δήμο, αλλά το σύνολο της πολιτιστικής και δημιουργικής κοινότητας του νησιού.